Σήμερα: 16/10/2021
Π.Ε.Ν.Ε.Ν.

Π.Ε.Ν.Ε.Ν.

skouries.jpeg

πηγη: ergatikosagwnas.gr

Ετικέτες

apatsipr.jpg

Γράφει ο Τάσσος Δορυλαίου

Το παζλ αρχίζει πλέον να διαμορφώνεται.

Οι πληροφορίες από την Μόσχα, θέλουν την ρωσική διπλωματία ενοχλημένη, αν όχι εξοργισμένη για τα όσα διαρρέει η ελληνική κυβέρνηση και προσωπικά ο πρωθυπουργός Α. Τσίπρας, στις επαφές που είχε με τον Πούτιν και τους Ρώσους αξιωματούχους.

«Ποτέ δεν μας ζήτησαν το δάνειο των 15 δις. ευρώ», αναφέρουν ρωσικές πηγές.

Με λίγα λόγια οι Ρώσοι διπλωμάτες θεωρούν, ότι ο Τσίπρας, ενώ διακήρυττε δημόσια την πρόθεση της ελληνικής πλευράς, να προχωρήσει σε σύσφιξη των σχέσεων με τη Ρωσία, σαν αντίβαρο στις ασφυκτικές πιέσεις που ασκούσε η Ευρωπαϊκή Ένωση και στα πλαίσια της διαμόρφωσης μιας εναλλακτικής πρότασης διεξόδου από την κρίση και τις πολιτικές λιτότητας, στην πραγματικότητα ποτέ δεν είχε τέτοιο σκοπό. Απλώς τους χρησιμοποίησε. Έπαιξε το ρωσικό χαρτί για να το κάψει προσχεδιασμένα. Να δημιουργήσει μια δικαιολογητική βάση, που θα του επέτρεπε να ισχυριστεί ότι «στραφήκαμε και προς τη Ρωσία, χωρίς όμως αποτελέσματα».

Ούτε που πέρασε από το μυαλό του μικρού Βοναπαρτίσκου, ότι η ρωσική διπλωματία, παρά την υποχώρηση του ειδικού βάρους της χώρας αυτής στη διαμόρφωση των γεωπολιτικών σχέσεων, παραμένει από τις ισχυρότερες στον κόσμο. Και ότι με τη Ρωσία δεν μπορεί κανείς να παίζει λες και έχει να κάνει με τα νησιά Φερόε. Και ότι, αργά ή γρήγορα, την ανοησία αυτή θα την πληρώσει. Αυτό είναι το μόνο σίγουρο.

Δεύτερη κίνηση αποπροσανατολισμού το δημοψήφισμα της 5ης Ιούλη. Όλοι θυμόμαστε τον Τσίπρα να φεύγει αποφασισμένος από τις Βρυξέλλες, μετά από ένα ακόμα κύκλο άπραγων διαπραγματεύσεων με τους κοινοτικούς αξιωματούχους, να επιστρέφει στην Αθήνα και να ανακοινώνει δημοψήφισμα με το ερώτημα ΝΑΙ ή ΟΧΙ στα μέτρα λιτότητας που μας ζητούσαν οι Βρυξέλλες.  

Τι ακολούθησε στη συνέχεια, όλοι επίσης θυμόμαστε. Μία, άνευ προηγουμένου κινητοποίηση της αστικής τάξης υπέρ του ΝΑΙ. Μέχρι και τον αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο επιστράτευσαν. Απροκάλυπτες παρεμβάσεις κοινοτικών παραγόντων, οι οποίοι, συμπεριφερόμενοι ως επικυρίαρχοι σε χώρα – μπανανία, απαιτούσαν από τον ελληνικό λαό να ψηφίσει υπέρ του ΝΑΙ. Είχαν μάλιστα το θράσος να μας πούνε κατάμουτρα, ότι η ΕΕ έχει επιδείξει πολύ αλληλεγγύη στην Ελλάδα και ότι εμείς πρέπει να ανταποκριθούμε έμπρακτα στην αλληλεγγύη αυτή, ψηφίζοντας τα μέτρα λιτότητας. Σε ένα περιβάλλον κλειστών τραπεζών, με τα εκτελεστικά αποσπάσματα των τηλεοράσεων ακροβολισμένα να καταγράφουν σε 24ωρη βάση τις ατέλειωτες ουρές απελπισμένων ανθρώπων και με πρώτη ύλη τις εικόνες αυτές, να επιδίδονται σε μια επιχείρηση ανοιχτής τρομοκρατίας και διασποράς πανικού. Από την πλευρά του ΟΧΙ σιγή ασυρμάτου. Κανείς δεν βγήκε να το υπερασπιστεί. Ώσπου έφτασε η Παρασκευή 3 Ιούλη με την μη αναμενόμενη για πολλούς έκρηξη της λαϊκής οργής. Εκατοντάδες χιλιάδες λαού κατέκλεισαν την πλατεία Συντάγματος, σε μια πρωτοφανή και πρωτόγνωρη επίδειξη δύναμης του λαϊκού παράγοντα.

Το τελικό αποτέλεσμα το βράδυ της Κυριακής, το θριαμβευτικό 61,3% υπέρ του ΟΧΙ, ήταν μία περιφανής νίκη του λαού, η οποία πραγματοποιήθηκε κάτω από αντίξοες συνθήκες, με σαφή στοιχεία ταξικής αναμέτρησης και ταξικής πόλωσης. Τα συντριπτικά ποσοστά υπέρ του ΟΧΙ στις εργατικές συνοικίες της Αθήνας και του Πειραιά και η συντριπτική υπεροχή του ΝΑΙ στην Κηφισιά, την Εκάλη και την Πολιτεία, αποδεικνύουν ότι είχαμε μια ταξική αναμέτρηση με καθαρούς όρους. Μια αναμέτρηση στην οποία επικράτησε κατά κράτος ο λαός, το πληβειακό στοιχείο.

Και πώς υποδέχτηκε το Μαξίμου τον λαϊκό αυτό θρίαμβο; Ο πρώην υπουργός Οικονομικών Γ. Βαρουφάκης δήλωσε δημόσια ότι, όταν επισκέφτηκε τον πρωθυπουργό την Κυριακή το βράδυ, υπήρχε ένα κλίμα κατήφειας και έντονου προβληματισμού. Αλλιώς τα είχαν σχεδιάσει οι άνθρωποι, αλλιώς τους βγήκαν.

Γράφηκε στη συνέχεια, ότι ο Α. Τσίπρας προκήρυξε το δημοψήφισμα με την υστερόβουλη σκέψη, ότι, με κυρίαρχο το στοιχείο του φόβου από μια ενδεχόμενη έξοδο της Ελλάδας από τη ζώνη του ευρώ, θα επικρατήσει το ΝΑΙ, ή τουλάχιστον οι διαφορές μεταξύ του ΝΑΙ και του ΟΧΙ θα ήταν οριακές. Ένα τέτοιο αποτέλεσμα, θα του έλυνε τα χέρια. Θα είχε όλο το δικαίωμα να ισχυριστεί, ότι «εμείς σαν κόμμα και σαν κυβέρνηση, κάναμε ό,τι ήταν δυνατό για να αποφευχθεί το μοιραίο. Να υπογράψει δηλαδή η Ελλάδα το 3ο μνημόνιο και τα άγρια μέτρα λιτότητας. Σεβόμενοι όμως την λαϊκή ετυμηγορία, είμαστε υποχρεωμένοι να έρθουμε σε συμφωνία με τους δανειστές και να αποδεχτούμε την εφαρμογή των νέων μέτρων».

Υποχθόνιο το σχέδιο. Από την αρχή είχε κατασταλάξει στη θέση της αποδοχής των εξοντωτικών μέτρων που εισηγούνταν οι δανειστές. Αλλά επεδίωκε ο άθλιος αυτός σχεδιασμός να έχει και την λαϊκή έγκριση, ώστε κανείς να μην μπορεί να τον κατηγορήσει για αναδίπλωση και άτακτη υποχώρηση. Όμως, ο λαός του χάλασε τα σχέδια. Και όχι μόνο αυτό. Το δημοψήφισμα ανέδειξε το χάσμα που υπάρχει ανάμεσα στην κλειστή ομάδα του Μαξίμου υπό τον Α. Τσίπρα και την λαϊκή θέληση. Είναι πλέον καθαρό, ότι η πρώτη επιδιώκει τη δια πυρός και σιδήρου παραμονή της Ελλάδας στη ζώνη του ευρώ. Αντίθετα ο λαός, και με το δημοψήφισμα, έστειλε καθαρό μήνυμα ότι θέλει να αφήσει πίσω τους θεματοφύλακες των πολιτικών της λιτότητας και των μνημονίων και να προχωρήσει μπροστά.

Ο λιλιπούτιος έλληνας Βοναπάρτης δυστυχώς γι΄ αυτόν την πάτησε και εδώ.

Το τρίτο μέρος του σχεδίου «υπογράφουμε νέο μνημόνιο, χωρίς να υποστούμε την λαϊκή μήνη» προέβλεπε την τελική «σκληρή μέχρις εσχάτων» διαπραγμάτευση και υπογραφή της συμφωνίας με τους δανειστές.

Το σχέδιο όμως αυτό είχε ήδη υπονομευτεί από το – δυσάρεστο για την ομάδα του Μαξίμου – αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Με κομμένα τα φτερά ο Α. Τσίπρας προσήλθε στις Βρυξέλλες στις 11 Ιούλη, όπου ακολούθησε ο μαραθώνιος των 17ωρων διαπραγματεύσεων, για να καταλήξουν οι δύο πλευρές σε συμφωνία τις πρώτες πρωινές ώρες της Δευτέρας 12 Ιούλη.

Ο Α. Τσίπρας και ο προπαγανδιστικός μηχανισμός του Μαξίμου, αμέσως μετά τη συμφωνία, επιστράτευσαν τα επιχειρήματα που ήδη είχαν επεξεργαστεί από πριν. Ότι «κάναμε ό,τι ήταν δυνατό, εξαντλήσαμε κάθε πιθανή και απίθανη δυνατότητα για την επίτευξη ενός έντιμου συμβιβασμού, αλλά πέσαμε πάνω στην αδιαλλαξία και την σκληρότητα των δανειστών, οι οποίοι δεν ήταν διατεθειμένοι να κάνουν ούτε βήμα πίσω». Ή ότι «δεν μπορούμε να πάρουμε την ευθύνη να οδηγήσουμε τη χώρα στη χρεοκοπία. Μία κακή συμφωνία είναι καλύτερη από μια μη συμφωνία που θα οδηγούσε την Ελλάδα σε μεγάλες περιπέτειες».

Τελικά τι κατάφερε ο Α. Τσίπρας; Να εξοργίσει την Ρωσία, την οποία θα την έχει πλέον απέναντι του. Και πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι η ρωσική πολιτική διπλωματία, ασκεί επιρροή στις εξελίξεις της Ανατολική Μεσόγειο και στο χώρο της Μέσης Ανατολής.

Διέσπασε το κόμμα του και ένα σημαντικό του τμήμα το έσυρε σε συμμαχία με την αστική τάξη, η οποία στο πρόσωπο του βλέπει τον πολιτικό ηγέτη που θα συνεχίσει την πολιτική των μνημονίων και της άγριας λιτότητας και θα διατηρήσει – πάση θυσία – την Ελλάδα στη ζώνη του ευρώ.

Εξόργισε τους «ευρωπαίους εταίρους» οι οποίοι, επειδή λειτουργούν με λογικές Καμόρας, δεν θα του συγχωρήσουν ποτέ, ότι α) έστω και υστερόβουλα, προσέφυγε σε δημοψήφισμα β), πέρα από κάθε πρόβλεψη το δημοψήφισμα υπήρξε η αιτία ώστε ο λαός να δείξει – και να ανακαλύψει – τη δύναμη του, ενώ η αστική τάξη υπέστη μια δεινή και ολέθρια ήττα.

Η πορεία των πραγμάτων είναι προδιαγεγραμμένη. Θα τον χρησιμοποιήσουν να κάνει την βρώμικη δουλειά της υπογραφής του επαίσχυντου 3ου μνημονίου, να φρενάρει όσο μπορεί τις λαϊκές αντιδράσεις και στη συνέχεια, όταν θα τους είναι πλέον άχρηστος, στην πρώτη ευκαιρία θα τον πετάξουν σαν στυμμένη λεμονόκουπα.

Αυτή είναι συνήθως η τύχη κάθε τυχοδιώκτη. Αυτή θα είναι και η τύχη του πολιτικού τυχοδιώκτη Αλέξη Τσίπρα.

πηγη: ergatikosagwnas.gr

Ετικέτες

_μόνο_παρακράτος_είναι_η_τρόικα.jpg

Τελικά είμαστε ή δεν είμαστε «κάθε λέξη του Συντάγματος»;

Προσπαθώ να κρατάω την ψυχραιμία μου. Όπως όλοι, υποθέτω. Δεν είναι κι εύκολο. Η μαλακία πάει σύννεφο. Το θράσος πέφτει σαν το χαλάζι. Οι άνθρωποι (λέμε τώρα) που έχουν καταλάβει την εξουσία εδώ και 6 χρόνια πραξικοπηματικά, οι μηχανισμοί που έχουν καταλύσει κάθε έννοια κρατικής και λαϊκής κυριαρχίας, που έχουν εξαφανίσει κάθε ίχνος κοινοβουλευτικού προσχήματος, η συμμορία που δεν λογοδότησε ποτέ για την εν μια νυκτί υποτίμηση της δραχμής το Μάρτιο του 1998 (12,3% έναντι του ECU) και για την εν μια νυκτί επίσης ανατίμηση (κατά 3,5%, τον Ιανουάριο του 1999, πολλά λεφτά βγήκαν σε λίγους μήνες), οι τύποι που δεν έδωσαν ποτέ λογαριασμό για το σκάνδαλο του χρηματιστηρίου, για το ξεπούλημα των τραπεζών με χρήματα των φορολογουμένων, όλοι αυτοί που τρέφονται εδώ και δεκαετίες με το πτώμα της ελληνικής οικονομίας, καρυκευμένο με τα μπαχαρικά του σεσηπότος ευρωπαϊσμού, τώρα κουνάνε το δάχτυλο. Στήνουν σκηνικό ποινικοποίησης οποιασδήποτε αναφοράς σε εναλλακτική λύση πέρα από τα μνημόνια. Σε λίγο θα ζητήσουν ν’ ανοίξουν οι φυλακές και τα ξερονήσια για οποιονδήποτε τολμάει να ψελλίσει τις λέξεις «δραχμή» ή «εθνικό νόμισμα».

***

Να ξεκαθαρίσουμε: Δεν πρόκειται να υπερασπιστώ τον Γ. Βαρουφάκη και τα δικά του περίεργα, τεχνοκρατικά Plan B. Στο μπλογκ αυτό -και όχι μόνο- έχουν κατατεθεί έγκαιρα (http://​kibi-blog.​blogspot.​gr/​2015/​02/​blog-post.​html) οι βαθύτατες αντιρρήσεις στην αυτοκαταστροφική τακτική διαπραγμάτευσης που οδήγησε στα γνωστά. Θα υπερασπιστώ, όμως, το αυτονόητο: το δικαίωμα και τελικά τη συνταγματική υποχρέωση του τέως υπουργού Οικονομικών και οποιουδήποτε πρώην και νυν υπουργού Οικονομικών να επεξεργάζεται Plan B, και C καιD και όσα χρειάζονται προκειμένου να είναι έτοιμος να αποτρέψει επίθεση στη χώρα και στο λαό της. Και για το ότι υπήρξε επίθεση εις βάρος της χώρας και της τεράστιας κοινωνικής πλειοψηφίας δεν υπάρχει άνθρωπος με στοιχειώδη κοινό νου που να το αρνείται. Επομένως, καλά έκανε ο Γ. Βαρουφάκης και επεξεργαζόταν Plan B. Και το ίδιο έπρεπε να έχει κάνει και ο Παπακωνσταντίνου, και ο Βενιζέλος, και ο Στουρνάρας, και ο Χαρδούβελης, διαδοχικοί υπουργοί Οικονομικών της μνημονιακής άλωσης. Αυτοί θα έπρεπε να ελέγχονται γιατί παρέδωσαν τη χώρα στο παρακράτος της τρόικας και γιατί δεν κατέστρωσαν ποτέ ένα Plan B στοιχειώδους άμυνας. Η τρόικα και οι υφιστάμενοί της ήταν και είναι το παρακράτος, όχι όσοι, ως όφειλαν, κατέστρωναν ένα στοιχειώδες σχέδιο άμυνας. Το αν το σχέδιο αυτό ήταν σωστό, άρτιο, είναι μια άλλη ιστορία. Είναι, όμως, μέρος της ίδιας ιστορίας γιατί -αν πράγματι υπήρξε- δεν έγινε η παραμικρή απόπειρα να εφαρμοστεί.

***

Η συμμορία του ευρώ, που κουνάει το δάχτυλο, που περιγράφει νομισματικά πραξικοπήματα, που έχει μετατρέψει τα δελτία των 8 σε CSI Μαϊάμι, που διαστρεβλώνει ακόμη και την πληρωμένη «ερευνητική» προπαγάνδα για την «κόλαση της δραχμής» (βλέπε εδώ:http://​costaslapavitsas.​blogspot.​gr/​2015/​07/​ernst-young.​html) και στήνει εικονικά στρατοδικεία εναντίον του «λόμπι της δραχμής», παίρνει την εκδίκησή της γι’ αυτό που υπέστη με το «ΟΧΙ» της 5ης Ιουλίου. Η εκλεκτή της τρόικας και των ελεγκτικών εταιρειών, η σύμβουλος που έκανε καριέρα στην PriceWaterhouse Coopers κατά την περίοδο που η εταιρεία πρωτοστατούσε στα σκάνδαλα φοροαποφυγής του Λουξεμβούργου (ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες εδώ:http://​www.​thepressproject.​gr/​luxleaks/​details.​php?​aid=68887), η επικεφαλής της «ανεξάρτητης» Γενικής Γραμματείας Εσόδων, -που ο κ. Βαρουφάκης και το νέο μνημόνιο τη θέλουν ακόμη πιο «ανεξάρτητη»-ετοιμάζει και ΕΔΕ για να διαπιστωθεί η τέλεση ενδεχόμενων ποινικών και πειθαρχικών παραπτωμάτων. Εκεί που μας χρωστάγανε, θα μας πάρουν και το βόδι. Ο.Κ., αναμενόμενο το παρακράτος της τρόικας στην Ελλάδα να κάνει ό,τι μπορεί για να γελοιοποιήσει και να ποινικοποιήσει ακόμη και τη σκέψη. Οι άλλοι, όμως, τι κάνουν; Μήπως ψιλοβολεύονται με την επιχείρηση ποινικοποίησης της εναλλακτικής, έστω και άτεχνα και με τεράστια κενά διατυπωμένης; Αν είναι έτσι, οφείλουμε να τους θυμίσουμε μερικά πράγματα. 

                                                 ***

«Είμαστε κάθε λέξη από το Σύνταγμα αυτής της χώρας. Σε αυτό το Σύνταγμα ορκιστήκαμε, αυτό θα υπηρετούμε». Είναι το κλείσιμο της ομιλίας του πρωθυπουργού Αλ. Τσίπρα στη συζήτηση των προγραμματικών δηλώσεων της κυβέρνησης. Καλό, ε; Λοιπόν, μαντέψτε. Διαβάστε προσεκτικά, λέξη προς λέξη, το Σύνταγμα αυτής της χώρας. Ποια είναι η λέξη που δεν πρόκειται να βρείτε σε κανένα από τα 120 άρθρα του; Σας βγάζω από τη δύσκολη θέση: η λέξη ευρώ. Αυτή τη στιγμή, όπως και όλες τις στιγμές που έχουν μεσολαβήσει από το Μάιο του 2010 μέχρι σήμερα, ξεκατινιάζεται κάθε λέξη, κάθε έννοια, κάθε δικαίωμα και υποχρέωση που απορρέει από το Σύνταγμα, για την υπεράσπιση μιας λέξης που δεν περιέχεται σ’ αυτό. 

Δύο είναι οι διατάξεις του Συντάγματος που σχετίζονται με το νόμισμα και την -πιθανή- εκχώρηση της νομισματικής κυριαρχίας της χώρας:

Η πρώτη: 

«Άρθρο 28
Παρ. 2. Για να εξυπηρετηθεί σπουδαίο εθνικό συμφέρον και να προαχθεί η συνεργασία με άλλα κράτη, μπορεί να αναγνωρισθούν, με συνθήκη ή συμφωνία, σε όργανα διεθνών οργανισμών αρμοδιότητες που προβλέπονται από το Σύνταγμα. Για την ψήφιση νόμου που κυρώνει αυτή τη συνθήκη ή συμφωνία απαιτείται πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των βουλευτών.

Παρ. 3.Η Ελλάδα προβαίνει ελεύθερα, με νόμο που ψηφίζεται από την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, σε περιορισμούς ως προς την άσκηση της εθνικής κυριαρχίας της, εφόσον αυτό υπαγορεύεται από σπουδαίο εθνικό συμφέρον, δεν θίγει τα δικαιώματα του ανθρώπου και τις βάσεις του δημοκρατικού πολιτεύματος και γίνεται με βάση τις αρχές της ισότητας και με τον όρο της αμοιβαιότητας.

Ερμηνευτική δήλωση: Το άρθρο 28 αποτελεί θεμέλιο για τη συμμετοχή της Χώρας στις διαδικασίες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης».

Και η δεύτερη:

"Άρθρο 80

Παρ. 2.Νόμος ορίζει τα σχετικά με την κοπή ή την έκδοση νομίσματος.

Ερμηνευτική δήλωση: Η παράγραφος 2 δεν κωλύει τη συμμετοχή της Ελλάδας στις διαδικασίες της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, στο ευρύτερο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 28».

***

Η απλή ανάγνωση των δυο προαναφερθέντων άρθρων του Συντάγματος δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρερμηνείας. Την περίοδο Ιουνίου - Ιουλίου και ιδιαίτερα τις μέρες από την ανακοίνωση του δημοψηφίσματος μέχρι και την αποφράδα Δευτέρα της Συνόδου της Συνθηκολόγησης στις Βρυξέλλες παραβιάστηκε από τους «εταίρους» και τους εγχωρίους συμμάχους τους κάθε λέξη αυτού του Συντάγματος και των συγκεκριμένων διατάξεων, αφού ένα παρακράτος θεσμών ανύπαρκτης νομιμότητας ακόμη και στο πλαίσιο της Ε.Ε. (π.χ. τι είναι το Eurogroup κατά τη Συνθήκη της Ε.Ε.; Άτυπο όργανο!) τσαλαπάτησε σχεδόν το σύνολο των δικαιωμάτων των Ελλήνων πολιτών, από το δικαίωμα στην ιδιοκτησία μέχρι το δικαίωμα στην ελεύθερη και ανόθευτη εκδήλωση της λαϊκής θέλησης, καταστρατήγησε τις βάσεις του δημοκρατικού πολιτεύματος και παραβίασε κάθε έννοια ισότητας και αμοιβαιότητας υπό τις οποίες θα μπορούσε να είναι ανεκτή κάποια περιορισμένη εκχώρηση εθνικής κυριαρχίας. 

Ας υποθέσουμε ότι η ευρεία κοινοβουλευτική πλειοψηφία που εξασφάλισε η μαγική μετάλλαξη του ΟΧΙ σε «ΝΑΙ σε όλα» καλύπτει τυπικά τη δράση του αληθινού παρακράτους μετά το πραξικόπημα της 12ης Ιουλίου - αλήθεια, γιατί η λέξη πραξικόπημα έχει επιμελώς εξαφανιστεί από τη ρητορική των κυβερνητικών στελεχών;-. Δεν την καλύπτει, όμως, αναδρομικά, δηλαδή για τις προ της επικράτησης του ευρω-πραξικοπήματος μέρες. Όλη την προηγούμενη περίοδο, το συντεταγμένο κράτος, διά της εκλεγμένης κυβέρνησης δικαιούνταν και υποχρεούνταν να σχεδιάσει και να εκτελέσει δράσεις αποτροπής όχι απλά ενός πραξικοπήματος, αλλά μιας αληθινής εισβολής εις βάρος της χώρας και του λαού, μιας επίθεσης με το χειρότερο όπλο μαζικής καταστροφής από καταβολής ανθρώπινης κοινωνίας: το χρήμα.

***

Αυτό το σχέδιο άμυνας -καλό ή κακό, πλήρες ή ατελές, λεπτομερές ή ακατέργαστο- δεν σχεδιάστηκε, δεν επιχειρήθηκε, δεν εκτελέστηκε ποτέ. Γι’ αυτό θα έπρεπε να ελέγχονται και να εγκαλούνται και η τωρινή και όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις, όχι για το αντίθετο. Επέλεξαν αντί να είναι κάθε λέξη του Συντάγματος στο οποίο ορκίστηκαν, να είναι δέσμιες της μόνης λέξης που δεν περιέχεται σ’ αυτό: του ευρώ. Ποιος, πού, πότε και πώς αποφάσισε ότι το κατά το Σύνταγμα νοούμενο «σπουδαίο εθνικό συμφέρον» ταυτίζεται με το ευρώ της γερμανικής κηδεμονίας, ότι το νομισματοκοπείο ανήκει στον Ντράγκι, ότι το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους είναι υποκατάστημα του ΔΝΤ, ότι η Τράπεζα της Ελλάδος είναι παράρτημα της ΕΚΤ, ότι η Γενική Γραμματεία Εσόδων και οι εφορίες λογοδοτούν μόνο στην τρόικα, ότι ο Στουρνάρας είναι ο αυθεντικός εκφραστής του «εθνικού συμφέροντος» και ότι η τρόικα, ή «τερατόικα» πλέον, είναι ο μόνος κυρίαρχος του ανάπηρου ελληνικού κράτους; 

***

Το πρόβλημα με τον Γ. Βαρουφάκη δεν είναι αν σχεδίαζε Plan B, αλλά, πρώτον, αν το Plan B που συζητούσε με τους συνεργάτες και φίλους του ήταν το σωστό. Και, δεύτερον, αν είχε καμιά δουλειά αυτό το σχέδιο, που για λόγους μάλλον κατανοητούς δεν ήταν δυνατό να ανακοινώσει στο λαό, τον οποίο τελικά αφορά, φόρα παρτίδα σε ευαίσθητες συνθήκες «πολέμου», να το εμπιστεύεται σε ένα ιδιωτικό χρηματοοικονομικό ινστιτούτο όπως το Official Monetary and Financial Institutions Forum, το οποίο πουλάει τις υπηρεσίες του στους ιέρακες των αγορών, αλλά και στις κεντρικές τράπεζες, όπως διαφημίζει στο site του (http://​www.​omfif.​org/​about/​). Αν υπάρχει, λοιπόν, κάτι για το οποίο θα έπρεπε να ελεγχθεί ένας υπουργός Οικονομικών δεν είναι το αν ετοιμάζει εναλλακτικά σχέδια, αλλά το αν τα προδίδει και τα παραδίδει, εν τη αφελεία και εν τη αμετροεπεία του, στους αντιπάλους. Αλλά, το λόμπι του ευρώ δεν ενδιαφέρεται καθόλου να ελέγξει για πράξεις και παραλείψεις στο πνεύμα «κάθε λέξης του Συντάγματος», γιατί το μόνο «σύνταγμα» που αναγνωρίζει είναι το «παρασύνταγμα» της Ευρωζώνης. Το λόμπι του ευρώ θέλει απλώς να θέσει εκτός νόμου τη συζήτηση που έβαλε φαρδιά πλατιά στο τραπέζι η τελευταία φάση της ελληνικής τραγωδίας. Και για όποιον είναι «κάθε λέξη της Συντάγματος», η συζήτηση αυτή πρέπει να γίνει ανοιχτά εδώ και τώρα, πριν ξαναδοθούν τα κλειδιά της χώρας στην τρόικα.

αναδημοσίευση από http://kibi-blog.blogspot.gr/

Ετικέτες

Παύλος Μούλιος*

Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου έρχεται να «παγώσει» κάθε πνευματική ζύμωση και να μπολιάσει το δικό της ιδιαίτερο πνευματικό πλαίσιο. Αν και το καθεστώς του Μεταξά δεν ήταν ένα ολοκληρωμένο φασιστικό καθεστώς, κατά τα αντίστοιχα της Γερμανίας και της Ιταλίας, δεν έπαυε να είναι ολοκληρωτικό και δικτατορικό.

Στην ιστορία του 20ου αιώνα, η περίοδος του Μεσοπολέμου αναφέρεται στο διάστημα ανάμεσα στον πρώτο και τον δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο (1914-1918 και 1939-1945 αντίστοιχα). Το 1919 μετά  την καταστροφή της μακροχρόνιας ειρήνης του 19ου αιώνα και την σχετική ηθική αυτοσυγκράτηση που τον χαρακτήριζε, ο κόσμος μπαίνει σε μια νέα εποχή υιοθετώντας ένα εντελώς καινούργιο πολιτικό λεξιλόγιο και ζώντας παράλληλα στιγμές «αδιανόητες» μέχρι τότε. Έτσι, αν κάποιος γεννιόταν το 1920 στην Ευρώπη, πολύ πιθανόν να ήταν πολίτης μιας από τις πολλές δημοκρατίες που εμφανίστηκαν μετά το τέλος του Μεγάλου Πολέμου (όπως έχει μείνει να λέγεται ο Α΄Παγκόσμιος Πόλεμος). Τα πρώτα χρόνια της ζωής του θα άκουγε σίγουρα  για τα επιτεύγματα  των εργατών και αγροτών της μεγάλης Οκτωβριανής Επανάστασης του 1917. Το 1930, σε κάποιον κινηματογράφο της πόλης του, στα διεθνή επίκαιρα, θα συγκλονιζόταν από τις εικόνες των ουρών ανέργων από την Μεγάλη Ύφεση στις Η.Π.Α. , εικόνες που σύντομα θα διέσχιζαν τον Ατλαντικό για να πλήξουν ως πραγματικότητα και την χώρα του. Κατόπιν, στην εφηβεία του θα ζούσε την πολιτική αστάθεια της χώρας του, ενώ το 1936 σίγουρα θα του πέρναγε από το μυαλό να πολεμήσει  ως εθελοντής στο πλευρό της νόμιμης  κυβέρνησης  στον Ισπανικό Εμφύλιο, αν και εφόσον δεν είχε ήδη  εγγραφεί στην νεολαία κάποιας φασιστικής οργάνωσης. Η ζωή του φανταστικού αυτού προσώπου είναι η πραγματική ιστορία της Ευρώπης του Μεσοπολέμου που ο  Eric Hobsbawm  ονόμασε  Εποχή της Καταστροφής[i].

Στην περίπτωση της Ελλάδας ο  Μεσοπόλεμος ξεκινάει με την Μικρασιατική καταστροφή (1922) και ολοκληρώνεται με την εγκαθίδρυση της μεταξικής δικτατορίας (1936). Η αρχή της  περιόδου βρίσκει ένα έθνος στο μεγαλύτερο ποσοστό του συγκεντρωμένο στα όρια του διευρυμένου από την ταραχώδη δεκαετία 1912-1922  κράτους, καθώς πάνω από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες, θύματα της Μικρασιατικής καταστροφής εγκαθίστανται στην Ελλάδα. Η υποδοχή και η αποκατάσταση όλου αυτού του πληθυσμού συνοδεύεται από  την  πολιτική κρίση συνέχεια του Εθνικού Διχασμού της προηγούμενης δεκαετίας. Μια πολυπαθής Δημοκρατία, στρατιωτικά πραξικοπήματα, πολιτικές συγκρούσεις και διώξεις μαζί με το στοίχημα της αναδόμησης της οικονομίας και του κρατικού μηχανισμού συνθέτουν το μωσαϊκό του ελληνικού μεσοπολέμου, μιας εποχής της οποίας «γέννημα» υπήρξε και ο Ιωάννης . 

Ο ταραχώδης ελληνικός Μεσοπόλεμος

Η εξέλιξη της πολιτικής ζωής από το τέλος της Μικρασιατικής καταστροφής έως και το 1936, χαρακτηρίζεται από έλλειψη κοινωνικής και πολιτικής ισορροπίας. Στο παραπάνω κλίμα έρχεται να προστεθεί μια παροδική και πλασματική ευημερία στην οικονομία και την βιομηχανία της χώρας. Η φαινομενική αυτή ανάπτυξη εξυπηρετεί μονάχα μια μειοψηφία, στηρίζεται κυρίως στο ξένο κεφάλαιο που εισάγεται στη χώρα με τη μορφή δανείων και ουσιαστικά συντελεί στην «χειραγώγηση» της εθνικής οικονομίας  από τα κέντρα του εξωτερικού[ii].

Η Β’ Ελληνική Δημοκρατία[iii] σύντομα θ΄αποδειχτεί εξαιρετικά βραχύβια καθώς γεννιέται κι’ αναπτύσσεται σ’ένα κλίμα  πολιτικού καιροσκοπισμού αλλά και έντονης δυσπιστίας προς το κράτος. Μετά από τρεις ατελέσφορες κυβερνήσεις τον πρώτο χρόνο, η  πολιτική ζωή σημαδεύτηκε από τέσσερα στρατιωτικά πραξικοπήματα, μια απόπειρα δολοφονίας κατά του Βενιζέλου, την καθυστέρηση  υιοθέτησης του νέου Συντάγματος (ψηφίζεται μόλις το 1927) και την ακόμη μεγαλύτερη καθυστέρηση αναγνώρισης του νέου πολιτεύματος από το Λαϊκό κόμμα, το 1932. Εκτός από όλα αυτά ήταν επίσης εμφανής η  απουσία κάποιου σταθερού δημοκρατικού ιδεολογικού υπόβαθρου. Πράγματι, η λέξη δημοκρατία είχε ακόμα για τους ίδιους τους οπαδούς τις αντιφατικές και μάλλον ασαφείς αποχρώσεις.

Πιο αναλυτικά το 1924-1925 σχηματίζονται και παραιτούνται τρεις  διαδοχικές κυβερνήσεις και είναι ακριβώς αυτή η αστάθεια που  θα επιτρέψει στο στρατηγό Πάγκαλο τον Ιούνιο του 1925 να καταλάβει την εξουσία με  το πρώτο πραξικόπημα αυτής της περιόδου εγκαθιδρύοντας ένα βραχύβιο δικτατορικό καθεστώς που θα ανατραπεί χάρη σε ένα  άλλο πραξικόπημα οργανωμένο αυτή τη φορά απ΄τον στρατηγό Κονδύλη και τα δημοκρατικά τάγματα τον Αύγουστο  του 1926. Μετά την ανατροπή του Πάγκαλου θα διεξαχθούν εκλογές και μάλιστα με αναλογικό σύστημα. Η δυσκολία να σχηματιστεί μια κυβέρνηση πλειοψηφίας οδηγεί στην δημιουργία οικουμενικής κυβέρνησης με τη συνεργασία του Λαϊκού κόμματος, του Κόμματος των Φιλελεύθερων και του κόμματος των Ελευθεροφρόνων (Ι.Μεταξάς).  Ωστόσο, η  πολιτική αστάθεια συνεχίζεται μέχρι τις εκλογές του 1928, όταν ο Βενιζέλος μπόρεσε να σχηματίσει, λόγω της επιστροφής στο πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα, μια σταθερή κυβέρνηση που εξαντλεί την τετραετία , μέχρι το 1932.

Σε γενικές γραμμές η  εξέλιξη της πολιτικής ζωής κατά την διάρκεια του ελληνικού Μεσοπολέμου εκφράζει την έλλειψη κοινωνικής και πολιτικής σταθερότητας και ισορροπίας. Οι δημοκρατικές δυνάμεις, ασθενικές και άτολμες , δεν κατόρθωσαν να προωθήσουν τις κοινωνικές μεταρρυθμίσεις και να αυτονομηθούν από την πολιτική του Βενιζέλου καθώς η βαρύνουσα και ισχυρή προσωπικότητά του επιβράδυνε την διαφοροποίηση των πολιτικών δυνάμεων στη χώρα[iv]. Έτσι, το Σύνταγμα που επικυρώνεται τελικά το 1927 (το σύνταγμα ψηφίζεται από την οικουμενική κυβέρνηση που προέκυψε το 1926 με τη συνεργασία του Λαϊκού κόμματος, του κόμματος των Φιλελευθέρων και του κόμματος των Ελευθεροφρόνων, με πρόεδρο τον Αλέξανδρο Ζαϊμη), μολονότι περιελάμβανε ορισμένα προοδευτικά στοιχεία –σ’ ότι αφορά κυρίως τη λειτουργία του κοινοβουλευτικού συστήματος- παρέμενε σε άλλα σημεία συντηρητικότερο από το Σύνταγμα του 1911[v].

Σ’ ότι αφορά τον Βενιζέλο ο αυξανόμενος συντηρητισμός που τον διέκρινε,  οφειλόταν εν μέρει τουλάχιστον στην ηλικία του (64 χρονών) αλλά και στο αντιδημοκρατικό πνεύμα της εποχής. Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα της συντηρητικής πολιτικής του φαίνεται στο νόμο που θα περάσει το 1929, το περίφημο Ιδιώνυμο. To ιδιώνυμο (δηλαδή « ειδικό ») αδίκημα είναι ο νόμος  "περί μέτρων ασφαλείας του κοινωνικού καθεστώτος και προστασίας των ελευθεριών" που ψηφίστηκε (N. 4229) μετά από πρόταση της κυβέρνησης Βενιζέλου. Στόχος του ήταν η ποινικοποίηση των "ανατρεπτικών" ιδεών, ιδιαίτερα η δίωξη των κομμουνιστών, των αναρχικών αλλά και η καταστολή των συνδικαλιστικών .

Εικόνα 2: Κρατούμενοι στις φυλακές της Αίγινας όταν ίσχυε το ιδιώνυμο

 Εικόνα 3: Συλλήψεις κομμουνιστών

Το Ιδιώνυμο προέβλεπε ποινή φυλάκισης πάνω από έξι μήνες για όποιον

 "επιδιώκει την εφαρμογήν ιδεών εχουσών ως έκδηλον σκοπόν την δια βιαίων μέσων ανατροπήν του κρατούντος κοινωνικού συστήματος ή ενεργεί υπέρ της εφαρμογής αυτών προσηλυτισμόν...".

Ήταν το πρώτο νομοθετικό μέτρο κατά του ΚΚΕ και εγκαινίασε σειρά από έκτακτα μέτρα που θα θεσπιστούν αργότερα από το ελληνικό κράτος κατά της Αριστεράς. Η καταστροφική αυτή πολιτική είχε ως αποτέλεσμα να  διαλυθούν  οι περισσότερες εργατικές οργανώσεις προς τα τέλη του έτους 1930, ενώ παράλληλα κανονικοποίησε μια πολιτική διωκτική κουλτούρα. Χαρακτηριστικές ήταν οι αντιδράσεις των Α.Παπαναστασίου και Γ.Καφαντάρης ενάντια στην ψήφιση του Ιδιωνύμου με την απορριπτική στάση του Βενιζέλου στην πρόταση του Παπαναστασίου να διώκονται με το ιδιώνυμο όχι μόνο οι κομμουνιστές αλλά και οι φασίστες. Αν σκεφτούμε ότι το ΚΚΕ δεν είχε έως τότε συγκεντρώσει πάνω απο 4% καταλαβαίνουμε ότι πρόκειται για την αρχή μιας αντικομμουνιστικής υστερίας που θα έχει ολέθριες συνέπειες στη συνέχεια και θα ριζώσει για τα καλά στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας όλο τον 20ο αιώνα.

Μπροστά σε αυτές τις δυσκολίες, ο Βενιζέλος θα παραιτηθεί το Μαϊο του 1932. Η γρήγορη διαδοχή των κυβερνήσεων, ο σχηματισμός του Στρατιωτικού Συνδέσμου για την άμυνα της Δημοκρατίας, τα πραξικοπήματα του στρατηγού Πλαστήρα την επαύριο των εκλογών, τον Μάρτιο του 1933 και η απόπειρα δολοφονίας κατά του Βενιζέλου είναι μερικά από τα γεγονότα που σημαδεύουν την πολιτική ζωή της χώρας και  θα συμβάλουν δραματικά στην  κατάλυση της Δημοκρατίας.  Το 1935 ο στρατηγός Κονδύλης, αφού κατέστειλε μια νέα βενιζελική στάση (Μάρτιος του 1935), παίρνει την εξουσία και αποκαθιστά τη Μοναρχία  με νόθο δημοψήφισμα . Ο βασιλιάς Γεώργιος επιστρέφει στην Ελλάδα με τη συγκατάθεση του Βενιζέλου και των δημοκρατικών κομμάτων τον Νοέμβριο του 1935. Πρόκειται για το τέλος της Β’Ελληνικής Δημοκρατίας. Από τη στιγμή αυτή η χώρα θα μπεί σε μια έκκρυθμη πολιτική κατάσταση που τελικά θα οδηγήσει στην δικτατορία της 4ης Αυγούστου του 1936. 

Η 4η Αυγούστου

Η ονομασία του καθεστώτος μόνο από την ημερομηνία επιβολής μαρτυρεί την αδυναμία να αυτοχαρακτηριστεί με ουσιαστικότερο τρόπο. Στην ουσία παρέμεινε προσωπική δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά, περιστοιχισμένου από ελάχιστους έμπιστους συνεργάτες[vi].

Βασικό χαρακτηριστικό της τετραετίας είναι ο δυαδισμός της πολιτικής εξουσίας, δηλαδή η αντίφαση ανάμεσα στη διαφορετική πολιτική αντίληψη των δύο φορέων του καθεστώτος, τον βασιλιά Γεώργιο και τον Μεταξά. Ο βασιλιάς πίστευε ότι το δικτατορικό καθεστώς έπρεπε να είναι μια προσωρινή λύση, μια προσωρινή εκτροπή από τη νομιμότητα προκειμένου να ληθούν ορισμένα προβλήματα όπως το επιθυμούσαν τα ανάκτορα. Πέραν τούτου το Παλάτι ήταν πλέον στραμμένο προς μια στρατηγική συμμαχίας με την Αγγλία. Για το Μεταξά πάλι, το δικτατορικό καθεστώς ήταν αυτοσκοπός.

Ο Μεταξάς διακήρυττε τις ιδέες του περί της αναγκαιότητας των αυταρχικών καθεστώτων από τη δεκαετία του 1920. Η συνεχής προσπάθεια του Μεταξά να εφαρμόσει ένα καθεστώς φασίζουσας έμπνευσης θα αποτύχει σε μεγάλο βαθμό αρχικά διότι τα ανάκτορα διατηρούσαν στην πραγματικότητα την πρωτοκαθεδρία στην άσκηση της εξουσίας και επίσης  επειδή η φασίζουσα ιδεολογία της 4ης Αυγούστου δεν είχε λαϊκή βάση σε αντίθεση με τα άλλα συγγενικά καθεστώτα της Ευρώπης. Δεδομένου ότι το μεταξικό καθεστώς δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί απόλυτα φασιστικό αφού στερούταν του αντίστοιχου κομματικού μηχανισμού του ιταλικού φασιστικού κόμματος και του αντίστοιχου γερμανικού ναζιστικού[vii], προσπάθησε να μιμηθεί τα πολιτικά αυταρχικά παραδείγματα υιοθετώντας κάποια   εσωτερικά κοινά (δικτατορία του πλούτου, κατάλυση δημοκρατίας, προπαγανδιστικός μηχανισμός, διώξεις) με το κόμμα των Ναζί και των Φασιστών και κάποια εξωτερικά (προβολή της σοφίας του αρχηγού, φανφαρονισμός, ρωμαϊκός χαιρετισμός). Η ίδρυση της ΕΟΝ[viii]  ( Εθνική Οργάνωση Νεολαίας) τον Νοέμβριο του 1936  προσδοκούσε να θέσει τα θεμέλια  ενός μελλοντικού φασιστικού κόμματος αρχών, σχέδιο που ανακόπηκε γρήγορα από την είσοδο της χώρας στον Β Παγκόσμιο Πόλεμο

Εικόνα 4: Η μπάντα της ΕΟΝ στην Κέρκυρα

Μαθήματα δικτατορίας

Ο δικτάτορας θεωρούσε ότι ο κοινοβουλευτισμός ήταν ένα πολίτευμα ξεπερασμένο, που γεννήθηκε από τα μεσαία αστικά στρώματα τον 19ο αιώνα όταν ο καπιταλισμός δρούσε ελεύθερα χωρίς κρατικό έλεγχο. Σύμφωνα με την ιδέα αυτή, η ελεύθερη οικονομία έπαψε να υφίσταται από τα τέλη του 19ου αιώνα καθώς το κράτος άρχισε να την διευθύνει όλο και περισσότερο. Ο κρατικός παρεμβατισμός στην οικονομία έπρεπε να συνοδευτεί με ακύρωση όλων των κοινωνικών συμβολαίων με τις τάξεις πλην της ολιγαρχίας του πλούτου που θα συνεργαζόταν με την εξουσία. Πιο απλά η χαλάρωση των δημοκρατικών θεσμών  θα οδηγούσε στην κατάργηση του κοινοβουλευτισμού και του κομματικού πλουραλισμού ευνοώντας την νέα τάξη πραγμάτων . Για τον αυτοαποκαλούμενο «εθνάρχη», η Ελλάδα έπρεπε να μπει στην τροχιά των αυταρχικών  ή φασιστικών καθεστώτων.

Το δρόμο για την κατάργηση των ελευθεριών τον είχαν ήδη ανοίξει βέβαια οι κοινοβουλευτικές κυβερνήσεις του Μεσοπολέμου με το Ιδιώνυμο του Βενιζέλου, με την παραβίαση των ατομικών ελευθεριών από τον Παναγή Τσαλδάρη το 1935 ή με τα κατασταλτικά μέτρα που είχε θέσει σε εφαρμογή ο Κονδύλης. Βεβαίως αυτά τα μεσοπολεμικά μέτρα ήταν ευκαιριακά. Ο Μεταξάς αντιθέτως  εννοούσε να εδραιώσει όλα αυτά τα αντισυνταγματικά μέτρα,  προκειμένου να εκπληρώσει  δύο κυρίως σκοπούς , την εξουδετέρωση της αριστερής ιδεολογίας  και τον έλεγχο του Τύπου.

Στην αρχή ο Μεταξάς αντικατέστησε το Ιδιώνυμο με πιο σκληρό νόμο. Το ιδιώνυμο στρεφόταν εναντίον όσων ήθελαν να πάρουν την εξουσία με βίαιο τρόπο. Ο Μεταξάς στράφηκε και εναντίον όσων θεωρούσε ότι ήταν εν δυνάμει ικανοί  να προβούν σε τέτοιες ενέργειες. Έτσι, ακόμη και η διανομή προκηρύξεων ή η διάδοση των κομμουνιστικών ιδεών μετατρέπονταν σε αδικήματα. Τα κατασταλτατικά μέτρα που εφάρμοσε  ήταν κυρίως τρία , η λειτουργία στρατοπέδων συγκέντρωσης, η θέσπιση πιστοποιητικού κοινωνικών φρονημάτων που ήταν απαραίτητο για το διορισμό σε οποιαδήποτε υπηρεσία και οι δηλώσεις μετανοίας. Στον αγώνα του αυτό ενάντια στην αριστερή ιδεολογία  ενέτεινε τα μέτρα αστυνόμευσης με την ίδρυση του υφυπουργείου δημόσιας ασφάλειας, το οποίο υπαγόταν στο υπουργείο εσωτερικών με επικεφαλής τον Μανιαδάκη. Ο Μανιαδάκης ήταν αρμόδιος για την πολιτική καταστολή και υπόλογος μόνον απέναντι στο Μεταξά. Με αυτήν την κίνηση ο Μεταξάς προσπάθησε να δημιουργήσει μια πολιτική αστυνομία στο πρότυπο των Ες-Ες και της Γκεστάμπο.

Σε ότι αφορά την ελευθεροτυπία  με το νόμο του 1938,  ο Μεταξάς εισήγαγε ως απαραίτητη  προϋπόθεση για την έκδοση νέων εφημερίδων και εντύπων, την νομιμοφροσύνη του εκδότη στο καθεστώς. Η πολιτική αυτή  είχε αρχίσει ήδη από το 1936 και στοχοποιούσε κάθε είδους κριτική γραφή απέναντι στο καθεστώς. Με το  μητρώο τύπου, στο οποίο ήταν υποχρεωμένος να εγγράφεται κάθε εν ενεργεία δημοσιογράφος, το καθεστώς είχε τον πλήρη έλεγχο όσων παρήγαγαν δημόσια γραφή για την ενημέρωση του κόσμου. Αν για κάποιο λόγο η συμπεριφορά ενός δημοσιογράφου δεν ήταν αρεστή στον υφυπουργό Τύπου, τον περίφημο Νικολούδη, διαγραφόταν από το μητρώο και δεν είχε δικαίωμα να εργαστεί.  Όσο για τους εκδότες που προσελάμβαναν διαγραμμένους δημοσιογράφους, αυτοί ήταν υπόλογοι στη δικαιοσύνη. Όλα αυτά τα μέτρα που εισάγονται στην Ελλάδα στη μεταβατική περίοδο ανάμεσα στον Α’ και τον Β’ Εθνικό διχασμό, σφραγίζουν μια νέα φάση στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας. Είναι χαρακτηριστικό ότι η αυθαιρεσία των μεθόδων που εγκαινιάζει ο Μεταξάς  και η καταστολή των ελευθεριών θα επηρεάσουν βαθιά τα ήθη της μεταπολεμικής Ελλάδας στο βαθμό που οι μεταπολεμικές ηγεσίες θα προστρέξουν σε μεθόδους ανάλογες με του Μεταξά[ix].

Ο Αντι-κομμουνισμός 

Ασφαλώς ο Μεταξάς δεν ήταν μόνο ακραιφνής αντιδημοκράτης αλλά και αντικομμουνιστής. Η αντικομμουνιστική ρητορική  του έχει τρείς βασικές πτυχές . Σε ιδεολογικό επίπεδο, ο μαρξισμός ήταν για τους θεωρητικούς της μεταξικής δικτατορίας, « αποχαλίνωσις των κατώτερων ενστίκτων ... θεοποίησις του στομάχου και του υπογαστρίου».  Σε πολιτικό επίπεδο το ΚΚΕ και «οι ερυθροί του πράκτορες υποκινούμενοι από τη Μόσχα» ανάγονται  σε φορείς του « εθνικού ακρωτηριασμού ». Τέλος  σε ηθικό επίπεδο, τα στελέχη του ΚΚΕ παρουσιάζονται ως « ηδονιστές, οπαδοί του επικουρισμού »  που επιδίδονται « σε ανώμαλες σεξουαλικές δραστηριότητες, σε παραληρήματα έκφυλων γλεντιών». Παρουσιάζονται επίσης ως  προαγωγοί αφελών φοιτητριών, κήρυκες του δόγματος της κοινοκτημοσύνης των γυναικών, διαφθορείς τίμιων οικογενειών και σφετεριστές των κομματικών εράνων. Και βέβαια είναι προδότες της πατρίδας, γεγονός που δικαιολογεί τον εξοβελισμό του ΚΚΕ στην παρανομία. Με αυτόν τον τρόπο, όχι μόνον το ΚΚΕ αλλά και κάθε άλλη αντιπολιτευτική δύναμη καταπνίγεται με την τρομοκρατία. Η 4η Αυγούστου θα φτάσει στο σημείο ν’απαγορέψει την Αντιγόνη του Σοφοκλή και τον Επιτάφιο του Θουκυδίδη εξαιτίας των δημοκρατικών ιδεών τους. Τέλος, είναι προφανές ότι η δικτατορία της 4ης Αυγούστου δεν μπορούσε να δώσει λύση στα σοβαρά προβλήματα της εποχής. Μεγένθυνε τη διαφθορά στις κρατικές υπηρεσίες και ολοκλήρωσε την οικονομική υποδούλωση της χώρας με τη σύναψη νέων δανείων - 350 εκ από τη Γερμανία και 4εκ από την Αγγλία[x].

Ο Γ Ελληνικός Πολιτισμός

Η δικτατορία της 4ης Αυγούστου έρχεται να «παγώσει» κάθε πνευματική ζύμωση και να μπολιάσει το δικό της ιδιαίτερο πνευματικό πλαίσιο. Αν και όπως αναφέρθηκε παραπάνω το καθεστώς του Μεταξά δεν ήταν ένα ολοκληρωμένο φασιστικό καθεστώς, κατά τα αντίστοιχα της Γερμανίας και της Ιταλίας, δεν έπαυε να είναι ολοκληρωτικό και δικτατορικό[xi]. Το ιδεολόγημα της 4ης Αυγούστου συνδυάζει την καθαρότητα της φυλή, εξαίρει την υγεία και την νεότητα, προβάλλει  το πρότυπο του διανοούμενου-εξουσιαστή με  το περίβλημα του Τρίτου Ελληνικού Πολιτισμού και της νέας εποχής που εκπροσωπεί το καθεστώς[xii]. Ο πρώτος ελληνικός πολιτισμός, ο αρχαίος, αν και κληροδότησε στους νεοέλληνες έναν πλούτο έργων τέχνης και γραμματείας, υστερούσε σε θρησκευτικό συναίσθημα. Ο δεύτερος ελληνικός πολιτισμός, ο βυζαντινός, αν και πλεόναζε σε θρησκευτικό συναίσθημα, δεν αξιοποίησε το αρχαίο κληροδότημα ούτε συνέχισε στις τέχνες στον δρόμο που χάραξε ο αρχαίος πολιτισμός[xiii].

Όραμα του Μεταξά και των ομοϊδεατών του, ήταν η δημιουργία του Τρίτου Ελληνικού Πολιτισμού, ένα είδος συνδυασμού των δύο προηγούμενων, που θα κυριαρχούσε οικουμενικά όχι μέσα από αποικιοκρατικές πρακτικές και επεκτατική πολιτική (το εγχείρημα αυτό άλλωστε είχε ήδη καταδικαστεί ιστορικά και πολιτικά από το 1923 με το τέλος της Μεγάλης Ιδέας) αλλά μέσα από την πολιτισμική προβολή της Ελλάδος εντός και εκτός συνόρων.

Σκέψεις πάνω στην περίοδο και την ιστορικότητά

Εικόνα 5: ΟΧΙ-Πίνακας σε ακρυλικό του αλβανικής καταγωγής ζωγράφου Edi Naci-ιδιωτική συλλογή

Η ιδιομορφία του ολοκληρωτισμού εντοπίζεται στο γεγονός ότι αν και είναι γεμάτος από ιδεολογία, εντούτοις, το μεγαλύτερο κομμάτι της ενέργειάς του το ξοδεύει στην πολεμική που εξαπολύει στο πνεύμα και την κριτική σκέψη . Οπωσδήποτε στην κατανόηση της σχέσης του ολοκληρωτισμού με την ζωή, τις ιδέες, την κουλτούρα πρέπει να έχουμε σαν αφετηρία αυτό που και ο Λούκατς υποστήριζε, ότι δηλαδή ο ολοκληρωτισμός δεν συνοδεύεται από μια εναλλακτική πνευματική κατεύθυνση παρά ορίζεται από την ολική άρνηση κάθε πνευματικής κατεύθυνσης[xiv]. Τελικά δεν ήταν ο ναζισμός και ο φασισμός μια ομαδική τρέλα που οδήγησε σε καταστάσεις παραφροσύνης. Όσο και αν αυτές οι καταστάσεις πήγασαν από λαούς αποθαρρυμένους με συσσωρεμένα συμπλέγματα, τα κακά του αυταρχισμού (ο ίδιος είναι μια συμφορά από μόνος του) προήλθαν από την επιβολή του κράτους στην κοινωνία, την συσσωρεμένη παράδοση στην λαϊκίστικη ρητορική καθώς και στην επέκταση των κρατικών εξουσιών σε μονοπωλιακό ρυθμιστή της λαϊκής κυριαρχίας και θέλησης. Έτσι ή κάπως έτσι, με έναν πρωτόγνωρο συντονισμό, θεωρίες αίματος, φυλετικοί μύθοι και ιδέες περί χαρισματικού αρχηγού με πολύ δόση ανορθολογικού νατουραλισμού συγκρότησαν και στον μεσοπόλεμο την δεξιά ολοκληρωτική ιδεολογία.

   Το παράδειγμα της μεταξικής δικτατορίας αποτελεί μια καλή αφορμή για να κατανοήσουμε ποιον εχθρεύεται ο ολοκληρωτισμός. Δεν εχθρεύεται μόνο κάποια πολιτική παράταξη ή κάποια ταξική αντίσταση αλλά την ίδια την κοινωνία των πολιτών και ειδικότερα το άτομο. Ο ολοκληρωτισμός έρχεται να διακηρύξει ότι το κράτος είναι η μόνη αληθινή πραγματικότητα του ατόμου. Σ’ αυτήν την πραγματικότητα αναπτύσσει ένα σύστημα αναπαράστασης του παρελθόντος, του παρόντος και προφητείας  του μέλλοντος. Το σύστημα αυτό φυσικά για να στερεωθεί πρέπει να ξαναπλάσει τον άνθρωπο και την ιστορία του, από  την αρχή. Στο σύστημα αυτό το άτομο επί της ουσίας δεν μπορεί να έχει καμία θέση παρά μόνο απέναντι του.

Από την σύντομη αναφορά στον ελληνικό Μεσοπόλεμο προκύπτει ότι η  αδυναμία των πολιτικών ηγεσιών να δώσουν κοινοβουλευτικές λύσεις στα προβλήματα της μεσοπολεμικής κοινωνίας θα συμβάλει καθοριστικά στην επιδείνωση των  αυταρχικών τάσεων και τη  δημιουργία «εσωτερικών εχθρών». Η μεταξική δικτατορία αποτέλεσε την απόληξη αυτής της διαδικασίας, σηματοδοτώντας ωστόσο ταυτόχρονα την απαρχή πολιτικών πρακτικών που θα χαρακτηρίσουν τις επόμενες δεκαετίες. Δεν ήταν ο Μεταξάς η δυναμική αυτή προσωπικότητα με το πολιτικό εκτόπισμα και το «φίλτρο του κακού» που οδήγησε την χώρα σε μια δικτατορία, αντίθετα ήταν τα ολέθρια και πολλές φορές συνειδητά λάθη όσων προηγήθησαν αυτού που αποδυνάμωσαν κάθε τι πολιτικό και νόμιμο ως δικαίωμα τα χρόνια του Μεσοπολέμου.

Ο Μεταξάς θ άξιζε να μείνει στην ιστορία ως μία ασήμαντη προσωπικότητα. Η περίοδος της δικτατορίας του μονοπωλείται από πολιτικές διώξεις, τραγελαφικούς συμβολισμούς, προσωπική μεγαλομανία, αυθαιρεσίες και  κατασπατάληση του δημόσιου χρήματος. Ο ίδιος υπήρξε ένα δημιούργημα των πολιτικών του μεσοπολέμου, όπως ακριβώς το δημιούργημα του δόκτωρος Φράνκενσταιν, ο  ήρωας-τέρας  στο ομότιτλο μυθιστόρημα της M Shelley. Ενώ λοιπόν σαν προσωπικότητα δεν υπάρχει τίποτα αξιομνημόνευτο να του αποδοθεί, η πολιτική του παρακαταθήκη είναι αυτή που τραβά την προσοχή. Ως προς τις προπαγανδιστικές πρακτικές και τους συμβολισμούς που επέβαλε,  υπήρξε ένας μάλλον αποτυχημένος αντιγραφέας του Χίτλερ και του Μουσολίνι, ωστόσο η «συμβολή» του επικεντρώνεται στην κανονικοποίηση του αυταρχισμού και την επιβολή μιας διωκτικής κουλτούρας που παρόμοια της δεν είχε καταγραφεί μέχρι τότε στην ιστορία του ελληνικού κράτους. Τα μαθήματα αυταρχισμού του, χρησίμευσαν μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου για να ξαναγίνουν επίσημη καθημερινότητα από τους υμνητές του, τους απόφοιτους της σχολής Ευελπίδων της τετραετίας του, τους οποίους  βλέπουμε το 1967 να καταλύουν την δημοκρατία και να εξουσιάζουν με τα ίδια πολιτικά και αισθητικά εργαλεία.

Σήμερα, 80 χρόνια μετά την επιβολή της μεταξική δικτατορίας η πολιτική πραγματικότητα παρουσιάζει αρκετές ομοιότητες. Στην ιστορία είναι λάθος να προβαίνεις σε απευθείας ταυτίσεις εποχών, συνθηκών και προσώπων αφού ο ιστορικός χρόνος καθιστά όλα τα παραπάνω μοναδικά. Εν τούτοις τα κυρίαρχα μορφολογικά χαρακτηριστικά εποχών και φάσεων προσφέρονται για κάποιες συγκριτικές αναγνώσεις.

 Την τελευταία δεκαετία στην χώρα μας παρατηρείται μια έντονη αποδημοκρατικοποίηση σε όλες τις εκφάνσεις του δημόσιου βίου. Το φαινόμενο αυτό, το οποίο δεν είναι μόνο ελληνικό, συνοδεύεται και από πολιτισμικά χαρακτηριστικά που με την σειρά τους διακρίνονται από υπεραπλουστευμένες αναλύσεις, επιπόλαιες σε βαθμό χυδαιότητας πολιτικές επιχειρηματολογίες και εν γένει συμπεριφορές που πόρρω απέχουν από τις πολιτικές παραδόσεις του 19ου και 20ου αιώνα. Με απλά λόγια ο  συντηρητισμός αν και εντοπίζεται παντού στην νεότερη και σύγχρονη Ευρώπη, τις τελευταίες δεκαετίες αρχίζει να κανονικοποιείται για άλλη μια φορά στην ιστορία της.

Μια προφητική εκτίμηση ότι η παρούσα κατάσταση θα οδηγήσει νομοτελειακά σε πολιτικά μορφώματα όπως αυτό του Μεταξά είναι ριψοκίνδυνη. Οι λόγοι είναι δύο. Αρχικά η διαφορά της σημερινής εποχής με την τότε είναι ότι σήμερα τα ίδια τα αστικοδημοκρατικά σχήματα στην Ευρώπη φαίνεται να ενσωματώνουν πολλές από τις υπεραπλουστεύσεις των αυταρχικών καθεστώτων του Μεσοπολέμου. Πραγματικά οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι οι έννοιες της Δημοκρατίας, της Ευρώπης, του Κράτους έχουν επανοηματοδοτηθεί τις τελευταίες δεκαετίες  καταλήγοντας σε υβριδικές έννοιες που όταν διανθίζονται με τεχνοκρατικές αναλύσεις φανερώνουν πολλές από τις πολιτικές προτεραιότητες των αυταρχικών καθεστώτων του Μεσοπολέμου. Υπό αυτή την έννοια, εφόσον εδραιωθεί αυτή η πολιτική κουλτούρα και συνεχίσει να είναι κυρίαρχη , είναι άγνωστο σε τι θα καταλήξει. Από την άλλη, ο αισιόδοξος λόγος για να μην προδικάζουμε αρνητικά το πολιτικό μας μέλλον είναι ότι τα  πολιτικά υποκείμενα δεν έχουν πει ακόμα την τελευταία τους λέξη.

 Επιστρέφοντας στην ιστορία ο Μεταξάς έμεινε στην ιστορία για ένα ΌΧΙ το οποίο δεν είπε ποτέ. Οι πολιτικοί του κληρονόμοι τον συνέδεσαν αυθαίρετα με τον ηρωικό αγώνα ενός λαού απέναντι στον φασισμό επισκιάζοντας την σπουδαία λαϊκή Αντίσταση. Ενδεικτικό είναι ότι ο θάνατος του εν μέσω μαχών  δεν επηρέασε καθόλου την εξέλιξη του πολέμου αφού ήταν εξ΄αρχής μια λαϊκή υπόθεση και όχι δική του. Πριν λίγες μέρες ένα άλλο αντίστοιχο ΟΧΙ ειπώθηκε από την ελληνική κοινωνία. Όσο ετερογενές και αν ήταν εξέφρασε μια δυναμική, μια πολιτική τοποθέτηση ενός λαού απέναντι στις αντιλαϊκές πολιτικοοικονομικές πρακτικές που δεσπόζουν στην Ελλάδα και την σύγχρονη Δύση. Αυτή κατά την γνώμη μου είναι για την ώρα και η πιο ασφαλής και ψύχραιμη ερμηνεία του έως ότου  οι ανθρωπιστικές επιστήμες καταλήξουν στα πολιτισμικά και πολιτικά χαρακτηριστικά του κόσμου που πήρε αυτή την  θέση στο πρόσφατο δημοψήφισμα. Αν λοιπόν η ιστορία επαναλαμβάνεται, το επόμενο στάδιο μετά από το πρόσφατο  ΟΧΙ μπορεί να είναι η Αντίσταση.-

 

[i] Hobsbawm, E, Η Εποχή των Άκρων,Θεμέλιο,2004,Αθήνα

[ii] Σβορώνος,N, Επισκόπηση της Νεοελληνικής Ιστορίας,Θεμέλιο,1999,Αθήνα,σσ.128-136

[iii] Α’ Ελληνική Δημοκρατία θεωρείται η προσωρινή κυβέρνηση κατά την διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης

[iv] Σβορώνος,N, Επισκόπηση της Νεοελληνικής Ιστορίας,Θεμέλιο,Αθήνα,1999,σ.129

[v] Οπ.π

[vi] Μαυρογορδάτος, Γ, Μεταξύ Δύο Πολέμων-Πολιτική Ιστορία 1922-1940, Ιστορία του Νέου Ελληνισμού 1770-2000, έκδοση Τα Νέα, τ. 7, 2003,Αθηνα, σ.30

[vii] Ο Στάνλευ Πειν  στο βιβλίο του, η ιστορία του Φασισμού, το χαρακτηρίζει ως ημιπλουραλιστικό αυταρχικό καθεστώς χωρίς μαζική υποστήριξη. που επεδίωκε να αναπτύξει ένα ημιγραφειοκρατικό ημιφασιστικό κίνημα χωρίς επιτυχία. Στάνλεϊ Πέιν, Η Ιστορία Του Φασισμού, Φιλίστωρ, 2000, Αθήνα, σ. 649

[viii] Ελένη Μαχαιρά, Η Νεολαία της 4ης Αυγούστου, ιστορικό αρχείο ελληνικής νεολαίας-Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς, 1987, Αθήνα

[ix] Από τις διαλέξεις της καθηγήτριας νεότερης και σύγχρονης Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου Χρ Αυλάμη πάνω στην Ιστορία και τον Τύπο: Το μεταξικό παράδειγμα

[x] Σβορώνος,N, Επισκόπηση της Νεοελληνικής Ιστορίας,Θεμέλιο,Αθήνα,1999,σ.132

[xi] Μαυρογορδάτος, 2003/Πέιν, 2000

[xii] Καγιαλής,Τα, Λογοτεχνία και Πνευματική Ζωή, Ιστορία της Ελλάδος του 20ου αι, τόμος Β2 ,εκδ Βιβλιόραμα, , Αθήνα, 2005, σ.235 

[xiii] Μαχαίρα,1987

[xiv] Λούκατς,Γκ, Μελέτες για τον Ευρωπαϊκό ρεαλισμό, Μπουκουμάνης

 

Προτεινόμενη βιβλιογραφία

I.Οι Τέχνες στην Ευρώπη τη διάρκεια του Μεσοπολέμου:

Eric Hobsbawm, Η Εποχή των Άκρων, εκδ. Θεμέλιο,Αθήνα, 2004

Michael Payne, A Dictionary of Cultural and Critical Theory, Blackwell, London 2005

John Willet, The New Sobriety: Art and Politics in the Weimar Period, London, 1978

Λεξικό Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Εκδ Πατάκης, Αθήνα,2007

Γιώργου Χασιάκου, Ερμηνευτικό Λεξικό των –ΙΣΜΩΝ, εκδ. Επικαιρότητα, Αθήνα 1988

Πάρης Σπίνου, Το Τελάρο Βάφτηκε Κόκκινο, ένθετο Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας, Νο 311, 4/11/2007

 

ΙΙ. Η Ελλάδα της μεταξικής περιόδου.

Μαυρογορδάτος,Γ, Μεταξύ Δύο Πολέμων-Πολιτική Ιστορία 1922-1940, Ιστορία του Νέου Ελληνισμού 1770-2000, έκδοση Τα Νέα, τ. 7, Αθήνα, 2003.

Αλιβιζάτος,Ν, Οι Πολιτικοί Θεσμοί σε Κρίση 1922-1974- Όψεις της Ελληνικής Εμπειρίας, Εκδ Θεμέλιο, Αθήνα,1995

 Σβορώνος,Ν, Επισκόπηση της Νεοελληνικής Ιστορίας, εκδ Θεμέλιο, Αθήνα,1999

Πέιν, Σ, Η Ιστορία Του Φασισμού, εκδ. Φιλίστωρ, Αθήνα, 2000

Μαχαιρά, Ε, Η Νεολαία της 4ης Αυγούστου, ιστορικό αρχείο ελληνικής νεολαίας-Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς, Αθήνα, 1987

Λιναρδάτος,Σπ, 4η Αυγούστου, εκδ. Θεμέλιο, Αθήνα, 1988

 

III.Πνευματικές αξίες και λογοτεχνία στην Ελλάδα της περιόδου 1930-1936.

Πολυκανδριώτη,Ουρ, Η Λογοτεχνία- Τα Χρόνια του Μεσοπολέμου και η Γενιά του 30, Ιστορία του Νέου Ελληνισμού 1770-2000, έκδοση Τα Νέα, τ. 7, Αθήνα, 2003

Βουρνάς,Τ, Μια επισκόπηση των πνευματικών αξιών στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1930-1936, Επιθεώρηση Τέχνης, Τεύχος 89 ,Αθήνα, Μάιος 1962.

Κοτζιά,Ε, Ιδέες και Αισθητική: Μεσοπολεμικοί και Μεταπολεμικοί Πεζογράφοι 1930-1974, εκδ. Πόλις ,Αθήνα, 2004

Καγιαλής,Τα, Λογοτεχνία και Πνευματική Ζωή, Ιστορία της Ελλάδος του 20ου αι, τόμος Β2 ,εκδ Βιβλιόραμα, Αθήνα, 2005 

 

IV.Η Λογοτεχνία την μεταξική περίοδο:

Vitti,Μ Η Γενιά του Τριάντα, εκδ Ερμής, Αθήνα , 2004

Καγιαλής,Τ Λογοτεχνία και Πνευματική Ζωή, Ιστορία της Ελλάδος του 20ου αι, τόμος Β2 ,εκδ Βιβλιόραμα, Αθήνα, 2005 

 

V. Η Τέχνη στην μεταξική Ελλάδα.

Ευθυμία Γεωργιάδου-Κουντουρά Ελληνική Τέχνη 1922-1940, Ιστορία του Νέου Ελληνισμού 1770-2000, έκδοση Τα Νέα, τ. 7 , Αθήνα, 2003.

Ο Ευγένιος Θ. Ματθιόπουλος Εικαστικές Τέχνες, Ιστορία της Ελλάδος του 20ου αι, τόμος Β2 , Βιβλιόραμα, Αθήνα,

Λιάκος,Α Εργασία και πολιτική στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου,Αθήνα, 1993

 

VI. Διανοούμενοι και Ολοκληρωτισμός.

Ήγκλετον,Τ Ο Μαρξισμός και η Λογοτεχνική Κριτική,  Ύψιλον, Αθήνα, 1981

 Γκράμσι, Οι Διανοούμενοι, Ηριδανός

Ζ.Π.Σαρτρ, Τι είναι λογοτεχνία;,  70-Πλανήτης, Αθήνα, 1971

 Λούκατς, Μελέτες για τον Ευρωπαϊκό ρεαλισμό, εκδ Μπουκουμάνη

*Ο Παύλος Μούλιος είναι ιστορικός

πηγη: rproject.gr

 

Ετικέτες
  • Τελευταια
  • Δημοφιλή