Σήμερα: 11/08/2020
Π.Ε.Ν.Ε.Ν.

Π.Ε.Ν.Ε.Ν.

2015_dimosio-arxes-ee_eurostat-header.jpg

Κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και συγκεκριμένα στο 77%, κυμάνθηκε η κατά κεφαλήν Πραγματική Ατομική Κατανάλωση (Actual Individual Consumption per capita) στην Ελλάδα το 2016. Ο δείκτης αποτυπώνει το πραγματικό επίπεδο διαβίωσης των νοικοκυριών, ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat καταγράφονται μεγάλες διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών – μελών της Ε.Ε.

Δέκα κράτη-μέλη κατέγραψαν κατά κεφαλήν ΠΑΚ άνω του μέσου όρου της Ε.Ε. το 2016. Το υψηλότερο επίπεδο στην ΕΕ καταγράφηκε στο Λουξεμβούργο, ήτοι 32% πάνω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. Η Γερμανία και η Αυστρία ήταν περίπου στο 20% πάνω από τον μέσο όρο, ακολουθούμενες από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Δανία, τη Φινλανδία, το Βέλγιο, τη Γαλλία, τις Κάτω Χώρες και τη Σουηδία, οι οποίες κατέγραψαν επίπεδα μεταξύ 10% και 15% υψηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ.

Η κατά κεφαλήν ΠΑΚ για δώδεκα κράτη-μέλη κυμάνθηκε μεταξύ του μέσου όρου της ΕΕ και 25% χαμηλότερα. Στην Ιρλανδία, την Ιταλία και την Κύπρο τα επίπεδα ήταν μέχρι 10% κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ στην Ισπανία, τη Λιθουανία, την Πορτογαλία και τη Μάλτα ήταν μεταξύ 10% και 20% χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Η Τσεχική Δημοκρατία, η Ελλάδα, η Σλοβακία, η Πολωνία και η Σλοβενία κατέγραψαν ποσοστά μεταξύ 20% και 25% κάτω από τον μέσο όρο. Η Κροατία είχε κατά κεφαλήν ΠΑΚ λίγο περισσότερο από 40% κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ η Βουλγαρία βρέθηκε στο 53% κάτω από τον μέσο όρο.

Ακόμα μεγαλύτερες διαφοροποιήσεις μεταξύ των κρατών-μελών καταγράφηκαν σε ό,τι αφορά το κατά κεφαλήν ΑΕΠ, έναν δείκτη οικονομικής δραστηριότητας, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat. Για το 2016, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ, εκφρασμένο σε µονάδες αγοραστικής δύναµης (ΜΑ∆), κυμαινόταν μεταξύ 48% του μέσου όρου της ΕΕ στη Βουλγαρία και 267% στο Λουξεμβούργο.

Μόλις 11 από τα 28 κράτη-μέλη της Ε.Ε. κατέγραψαν επίπεδα κατά κεφαλήν ΑΕΠ πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η Ελλάδα βρέθηκε στο 67% του ευρωπαϊκού μέσου όρου μαζί με την Ουγγαρία, ενώ ακολουθούν η Λετονία (65%) η Κροατία και η Ρουμανία (59%) και τέλος η Βουλγαρία (48%).

πηγη: ergasianet.gr

Ετικέτες

menidi.jpg

Μενίδι. Ένα παιδί έχασε τη ζωή του από «αδέσποτη» σφαίρα. Δεν υπάρχει κάτι πιο τραγικό από την απώλεια ενός παιδιού. Κανείς δεν μπορεί να γίνεται «ειδικός» στον αβάσταχτο πόνο που προκαλεί ο χαμός ενός παιδιού. Κανείς. Κι όμως, βρέθηκαν κάτι τέτοιοι «ειδικοί» (μόνο για «καθαρούς Έλληνες») που επιδιώκουν το απάνθρωπο: Να εκμεταλλευτούν την απώλεια ενός παιδιού, για να σκορπίσουν μισανθρωπία.

Στις συγκεντρώσεις των κατοίκων του Μενιδίου, επικρατεί η δίκαιη οργή για την απώλεια του μικρού Μάριου, για τις αβίωτες συνθήκες στην περιοχή, για την ανασφάλεια της καθημερινότητας ακόμα και λίγα μέτρα έξω από τα σπίτια τους.

Μενίδι. Μια περιοχή που τη θυμούνται οι αρμόδιοι μόνο όταν βλέπουν το φως της δημοσιότητας τραγικά ή ακραία γεγονότα. 

Μενίδι. Τη δίκαιη οργή και τα υπαρκτά και τεράστια προβλήματα προσπαθούν να τα μολύνουν με το φασισμό τους εκείνοι οι «ειδικοί», στους οποίους αναφερθήκαμε νωρίτερα. Κάτι «περίεργες» ομάδες που έστρεψαν τα βλέμματα σε όλους τους τσιγγάνους της περιοχής, που επιτέθηκαν, έκαψαν και κατέστρεψαν σπίτια τσιγγάνων.  

Φασιστικός λόγος για τη συλλογική ευθύνη του εγκλήματος και αδιαφορία εάν οι επιθέσεις θα οδηγήσουν στην απώλεια ανθρώπινων ζωών, στην απώλεια ακόμα και ζωών μικρών παιδιών. Δεν αγνοούν, σίγουρα, πως και στις γειτονιές που μένουν τσιγγάνοι ζούνε κι εκεί παιδιά… Σε αυτές τις περιπτώσεις, βέβαια, δεν είναι τόσο «ειδικοί» στον πόνο, για έναν «απλό» λόγο: Γιατί διαχωρίζουν τους ανθρώπους σε κατηγορίες.

***

Θα ήταν αφελές από την πλευρά μας να απλοποιήσουμε τα γεγονότα, για να μιλήσουμε μόνο για αυτούς τους «ειδικούς» του πόνου (μόνο για «καθαρούς Έλληνες»). Οι κάτοικοι του Μενιδίου ζούνε σε συγκεκριμένες συνθήκες, με εγκληματικότητα που ξεπερνά τα όρια πολλών περιοχών της Αττικής, με τα σημεία που γίνεται το εμπόριο ναρκωτικών να έχουν μετατραπεί σε μίνι – μάρκετ πρέζας.

Δεν πρόκειται να ωραιοποιήσουμε τίποτα. Σε όλα τα παραπάνω συμμετέχουν (και) τσιγγάνοι. Στην περιοχή (δεν είναι η μόνη στην Ελλάδα) υπάρχουν ολόκληρα οπλοστάσια. Δεν είναι ψέμα αυτό που δήλωναν οι κάτοικοι του Μενιδίου πως βρίσκουν «αδέσποτες σφαίρες στο δρόμο», «δίπλα στο σπίτι τους».

Αυτό το «και» στο «(και) τσιγγάνοι» πιο πάνω έχει ιδιαίτερη σημασία. Εάν δεν υπάρχει αυτό το «και» τότε τα πράγματα γίνονται επικίνδυνα, αφού διαμορφώνεται η αντίληψη πως για την εγκληματικότητα, το εμπόριο ναρκωτικών, τις μικρές και μεγάλες μαφίες της περιοχής υπεύθυνοι είναι όλοι οι τσιγγάνοι. Είναι η έκφραση της αντίληψης πως εγκληματίες είναι οι «ξένοι» και μόνο οι «ξένοι», οι «διαφορετικοί» και μόνο οι «διαφορετικοί», οι μετανάστες, οι πρόσφυγες που κατοικούν σε κάθε χώρα. Είναι έκφραση φασιστικής αντίληψης.

Ας διευκρινίσουμε και κάτι ακόμα: Δεν είναι το ίδιο όταν η οργή ενός κατοίκου μπορεί να μετατραπεί – στιγμιαία – σε έκφραση ρατσιστικών αντιλήψεων, με την παγιωμένη αντίληψη του φασίστα που ξέρει καλά τι κάνει και γιατί. Την αγανάκτηση πάνω σε πραγματικά προβλήματα θέλουν να εκμεταλλευτούν οι φασίστες και να την μετατρέψουν σε άδικο μίσος και μισανθρωπία. Σε αυτό το (πολιτικό) σχέδιο τους δεν έχουν κανένα πρόβλημα να συνεργαστούν ακόμα με μικρές ή μεγάλες μαφίες της (κάθε) περιοχής, ακόμα κι αν αποτελούνται (και) από «ξένους»

***

Αν μείνουμε εδώ θα έχουμε εξετάσει μόνο ορισμένες πλευρές της κοινωνικής κατάστασης που υπάρχει στο Μενίδι και όχι μόνο. Όποιος μιλάει με βεβαιότητες για τις συνθήκες στην περιοχή, ενώ δεν ζει εκεί, κινδυνεύει να γίνει μιας άλλης κατηγορίας «ειδικός». Καμία σχέση με τους «ειδικούς» που αναφερθήκαμε πριν, αλλά «ειδικός».

Τι εννοούμε; Το «έλα μωρέ τώρα, αυτά συμβαίνουν κι αλλού» υποτιμά την καθημερινότητα των ανθρώπων στο Μενίδι και στις γύρω περιοχές. Είναι η «προοδευτικούλα» εκκίνηση μιας ισοπέδωσης που μπορεί να οδηγήσει στην άλλη πλευρά της συλλογικής ευθύνης: Στο Μενίδι είναι ρατσιστές…

Αν υποτιμήσουμε τις συνθήκες ζωής στην περιοχή τότε απλά κάνουμε τους έξυπνους, διαλαλώντας πόσο προοδευτικοί είμαστε.

Απαραίτητη σημείωση: Όταν γράφουμε για τη ζωή και τη καθημερινότητα των κατοίκων του Μενιδίου δεν εννοούμε τους «καθαρούς Έλληνες» της περιοχής, αλλά όλους.

Ακούς, φασίστα, που το παίζεις «ειδικός» του πόνου μόνο για «καθαρούς Έλληνες»;

***

Εγκληματικότητα, χρήση όπλων, εμπόριο ναρκωτικών υπάρχει μόνο στο Μενίδι; Προφανώς και όχι. Είναι ίδια η έκταση σε όλες τις περιοχές; Ίδια η απάντηση: Προφανώς και όχι.

Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε ότι ορισμένες γειτονιές έχουν μετατραπεί σε εστίες που κάνουν «πάρτι» οι μαφίες κάθε είδους και ξεκαθαρίζουν τους λογαριασμούς τους. Κι εκεί μεγαλώνουν παιδιά, δουλεύουν άνθρωποι που παλεύουν να ζήσουν τις οικογένειες τους.

Συνήθως, πρόκειται για γειτονιές που τις ονομάζουμε με τον απλοϊκό χαρακτηρισμό «υποβαθμισμένες». Είναι τόσο γενικό αυτό το «υποβαθμισμένες». Είναι γειτονιές που η φτώχεια, η ανεργία και η εγκατάλειψη κυριαρχούν, που η ταξική διαστρωμάτωση έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Επίσης, είναι περιοχές που το «καλό μας κράτος» έχει διαμορφώσει συνθήκες γκέτο. Κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει ούτε μόνο στο Μενίδι, ούτε μόνο στην Αττική, ούτε μόνο στην Ελλάδα. Υπάρχει από το Μενίδι μέχρι τα «υποβαθμισμένα» προάστια του Παρισιού και της Νέας Υόρκης. Κι εκεί «αδέσποτες σφαίρες», κι εκεί αυξημένη εγκληματικότητα, που συνυπάρχει με τη φτώχεια, την ανεργία και την ανέχεια.

Παράλληλα, είναι περιοχές που, κατά κάποιον τρόπο, επιλέγονται. Το κράτος, ορισμένες φορές, «καθαρίζει» μια περιοχή και μεταφέρει το πρόβλημα (σχεδόν όπως είναι) σε μια άλλη, εξίσου «υποβαθμισμένη». Σε αρκετές μεγαλουπόλεις του κόσμου έχει γίνει αυτή η μεταφορά, από το κέντρο που «πρέπει» να φαίνεται «καθαρό» σε συγκεκριμένα προάστια. 

***

Μια ακόμα πλευρά: Η σχέση που έχουν οι μηχανισμοί του κράτους, όπως για παράδειγμα η αστυνομία, με την εγκληματικότητα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν αυτές τις μέρες στην ευρύτερη περιοχή του Μενιδίου γίνονται συλλήψεις, για εγκληματικές πράξεις αλλά το πρόβλημα δεν λύνεται… Ένα αυτονόητο ζήτημα είναι το νομικό πλαίσιο και πως αυτό εφαρμόζεται. Να το πούμε πιο απλά: Ποιους πιάνεις, πώς γίνονται οι συλλήψεις και τι ακολουθεί, πώς προστατεύεις τη ζωή των ανθρώπων σε περιοχές με αυξημένη εγκληματικότητα;…

Δεν ζούμε σε άλλη χώρα. Είναι δυνατόν να πιστέψει κανείς αυτό που ακούμε διαρκώς τις τελευταίες μέρες πως «δέκα οικογένειες». στην περιοχή, τα κάνουν όλα; Το εμπόριο όπλων και ναρκωτικών, στην περιοχή, μπορεί να γίνεται από αυτές τις «δέκα οικογένειες», αλλά ποιος αφελής εκτιμά ότι τα «κεφάλια» τέτοιων δραστηριοτήτων περιορίζονται σε αυτά τα «δέκα σπίτια»; 

Επίσης, μπορεί κανείς αφήσει στον αέρα τις καταγγελίες κατοίκων πως οι δοσοληψίες στο εμπόριο ναρκωτικών, στην περιοχή, γίνονται με την ανοχή και, σε πολλές περιπτώσεις, την προστασία (με πληρωμή) από μεμονωμένες περιπτώσεις ή κυκλώματα μέσα στην αστυνομία; Αυτές οι «δουλειές» χωρίς προστασία, ειδοποιήσεις και κάλυψη δεν γίνονται σε τέτοια έκταση. Ας μην κοροϊδευόμαστε.

Οι πολιτικές ευθύνες δεν είναι απλά υπαρκτές. Είναι μόνιμες. Αφορούν και την κυβέρνηση και τις προηγούμενες κυβερνήσεις. Μας έχουν εξασφαλίσει με τις πολιτικές τους επιλογές τη φτώχεια και την εξαθλίωση. Ας κάνουν τουλάχιστον κάτι για να μπορεί ο κόσμος να μη ζει σε συνθήκες πεδίου μάχης, μέσα στη φτώχεια του.

Το ζήτημα, βέβαια, είναι πως για να λυθούν τέτοιου είδους προβλήματα πρέπει να έχεις πάρει (πολιτική) απόφαση να συγκρουστεί με τα «κεφάλια» του εμπορίου ναρκωτικών και όπλων. Κι αυτά τα «κεφάλια» φτάνουν «ψηλά» και δεν βρίσκονται στα «δέκα σπίτια» του Μενιδίου. Αυτό ίσως εξηγεί, σ’ ένα βαθμό, γιατί δεν «ξηλώνεται» το πολυπλόκαμο δίκτυο προστασίας στην εγκληματικότητα μέσα κι έξω από τον κρατικό μηχανισμό. Ίσως εξηγεί και γιατί οι  αποκαλύψεις και οι συλλήψεις είναι μόνο αποσπασματικές…

***

Τρεις ακόμα παρατηρήσεις:

1.Η αστυνομία, η οποία δεν λειτουργεί αυτόνομα αλλά με πολιτικές εντολές, δείχνει μεγάλη πυγμή, αποφασιστικότητα και ζήλο όταν είναι να αντιμετωπίσει τον «εχθρό λαό». Οι αστυνομικές επιχειρήσεις σε τέτοιες περιπτώσεις είναι «άψογες».  Δεν μπορεί, θα υπάρχουν τρόποι βρεθεί η ίδια αποφασιστικότητα για να προστατευθούν στοιχειωδώς οι ανθρώπινες ζωές σε περιοχές όπου υπάρχει έξαρση της εγκληματικότητας…

2. Τα κάθε είδους εγκλήματα δεν διαπράττονται από συγκεκριμένες κατηγορίες ανθρώπων. Η εγκληματικότητα έχει αίτια που προκύπτουν από τις δομές των κοινωνιών. Υπάρχουν εγκληματίες που κρατάνε όπλο και εγκληματίες που οπλίζουν άλλα χέρια για να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντα τους. Ας μην επεκταθούμε στο ζήτημα σε αυτό το κείμενο. Ας κρατήσουμε, όμως, κάτι: Η εγκληματικότητα δεν βρίσκεται σε κανένα …DNA, όπως ισχυρίζονται (άμεσα ή έμμεσα) οι «ειδικοί» του πόνου (μόνο για «καθαρούς Έλληνες»), οι φασίστες.

3. Όσοι έχουν δημόσιο λόγο και μιλούν με ευκολία για «εμφύλιο πόλεμο» στο Μενίδι ας συγκρατηθούν. Ενισχύουν – κάποιοι άθελα τους – ένα βολικό σχήμα που θέλουν να εκμεταλλευτούν οι φασίστες. Ποιο είναι αυτό; Από τη μια πλευρά του «εμφυλίου πολέμου» είναι οι κάτοικοι του Μενιδίου και από την άλλοι οι τσιγγάνοι…

* Στη φωτογραφία δύο εικόνες. Αριστερά ένα λουλούδι για τον μικρό Μάριο. Δεξιά ένα τηλεοπτικό πλάνο από τις επιθέσεις που έγιναν σε σπίτια τσιγγάνων.

Φωτογραφία:Eurokinissi

Πηγή: imerodromos.gr
Ετικέτες

apostolos_kapsalis.jpg

Είναι αλήθεια ότι στο πλαίσιο του πολυσέλιδου 4ου Μνημονίου (Νόμος 4472/2017 και επισυναπτόμενο σε αυτόν Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής 2018 -2021) οι διατάξεις, οι οποίες αφορούν σε θέματα εργατικής νομοθεσίας δεν είναι παρά ελάχιστες. Παράλληλα, καλλιεργείται η αίσθηση, κυρίως από κυβερνητικούς κύκλους και φίλα προσκείμενα ΜΜΕ, ότι όχι μόνον δεν ενισχύεται η τάση αποδόμησης της εργατικής νομοθεσίας των πρώτων 5 μνημονιακών ετών της περιόδου (2010-2017), αλλά επιπλέον ότι έγινε η αρχή της αποκατάστασης της εργασιακής απορρύθμισης που προκλήθηκε από τις προ ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ κυβερνήσεις. Ωστόσο, αποτιμώντας προσεχτικά το κείμενο του 4ου Μνημονίου διαπιστώνεται ότι η πραγματική εικόνα είναι πολύ διαφορετική, εφόσον προκύπτουν τρία βασικά δυσοίωνα συμπεράσματα για το παρόν και το μέλλον των εργασιακών σχέσεων στην Ελλάδα.

1. Νέο επεισόδιο στην απορρύθμιση της εργατικής νομοθεσίας

Λίγες μεν, αλλά απορρυθμιστικές της ατομικής και συλλογικής εργατικής νομοθεσίας, είναι οι σχετικές διατάξεις του 4ου Μνημονίου:

α) απελευθερώνεται πλήρως η κυριακάτικη εργασία για έξη μήνες κάθε έτος σε γεωγραφικές περιοχές, όπου, ιδίως, την τουριστική περίοδο Μάη-Οκτώβρη απασχολείται η μεγάλη πλειοψηφία των εμποροϋπαλλήλων της χώρας (Αθήνα, Πειραιάς, Θεσσαλονίκη),

β) διευκολύνονται οι ομαδικές απολύσεις με την κατάργηση του βέτο του Υπουργείου Εργασίας και την παραπομπή του ζητήματος σε ειδικό τμήμα του ΑΣΕ με εργατική μειοψηφία στη σύνθεσή του και αρμοδιότητες ελέγχου αποκλειστικά της τυπικής διαδικασίας περί την πρότερη διαβούλευση του εργοδότη με την εργατική πλευρά στην επιχείρηση, εφόσον η εκπόνηση εναλλακτικού κοινωνικού πλάνου είναι, ταυτόχρονα, προαιρετική και αφηρημένη,

γ) μειώνεται ο αριθμός των ημερών αμειβόμενης συνδικαλιστικής άδειας για κάποιες περιπτώσεις συνδικαλιστών σε μη αντιπροσωπευτικές οργανώσεις του ιδιωτικού τομέα και επεκτείνονται οι λόγοι νόμιμης απόλυσης προστατευόμενων συνδικαλιστικών στελεχών,

δ) νομιμοποιείται ρητά η έμμεση ανταπεργία και μάλιστα η πλέον σκληρή εκδοχή της, το μισθολογικό lock-out, δηλαδή η δυνατότητα μη καταβολής μισθού στους μη απεργούς, μέσα από την επιτάχυνση της διαδικασίας της δικαστικής κρίσης περί την υπερημερία του εργοδότη για μη αποδοχή της εργασίας αυτών των εργαζομένων σε περίπτωση απεργίας,

ε) επεκτείνεται, έπειτα και από την τροπολογία της 9ης Ιουνίου 2017, επ’ αόριστον η αναστολή της ισχύος των αρχών της εύνοιας και της επεκτασιμότητας των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, εφόσον η αναβίωση τους εξαρτάται άμεσα από την επίτευξη των οικονομικών στόχων του Μνημονίου.

2. Προσδοκία μόνο για εξακολούθηση της απομείωσης της εργατικής προστασίας στο άμεσο μέλλον και μάλιστα σε νέα πεδία

Στο κείμενο του 3ου Μνημονίου τον Αύγουστο του 2015, το οποίο δεν καταργείται, αλλά εξακολουθεί εκ παραλλήλου να ισχύει με το 4ο, η ελληνική πλευρά δεσμεύτηκε ρητά να απόσχει από οποιαδήποτε βελτιωτική παρέμβαση στην αγορά εργασίας, από την οποία θα μπορούσε να προέλθει η επαναφορά της εργατικής νομοθεσίας στα προ-μνημονιακά επίπεδα. Επιπρόσθετα, από τις απορρυθμίσεις που συνοπτικά παρουσιάστηκαν αμέσως πριν και από τις τροπολογίες της 9ης Ιουνίου στο πλαίσιο των προαπαιτουμένων για την εκταμίευση της σχετικής δόσης συμπεραίνεται ότι, εφόσον με οποιαδήποτε μνημονιακή αφορμή υποχρεωθεί ο νομοθέτης να παρέμβει σε θέματα εργατικής νομοθεσίας, οι μεταρρυθμίσεις θα έχουν αρνητικό πρόσημο, θα μειώνουν ή θα εξαλείφουν εργασιακά δικαιώματα και σε καμία περίπτωση δεν θα αποκαθιστούν στο ελάχιστο τη μεγάλη καταστροφή που έχει τελεστεί τα τελευταία επτά χρόνια. Η εργασιακή ζούγκλα ήρθε για να παραμείνει υποθηκεύοντας το εργασιακό μέλλον και των επόμενων γενεών της μισθωτής εργασίας.

Είναι επίσης σαφές ότι η απαρέγκλιτη τήρηση των μνημονιακών δεσμεύσεων στο άμεσο μέλλον είναι δυνατόν να ενεργοποιήσει την ανάγκη για νέες ή και για καινοτόμες απορρυθμιστικές νομοθετικές παρεμβάσεις. Παραμένουν, άλλωστε, ανοιχτά πολλά από τα θέματα του κειμένου-βάσης των 53 σελίδων των θεσμών στο πλαίσιο του 4ου Μνημονίου, το οποίο γνωστοποιήθηκε στα αγγλικά και σε ιστοσελίδα γερμανικής εφημερίδας.

Το ΔΝΤ επιμένει να πιέζει για την εξάρτηση της αναβίωσης των βασικών κανόνων του συλλογικού εργατικού δικαίου από την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων. Ο τομεάρχης Εργασίας της ΝΔ, Γιάννης Βρούτσης, ως πράκτορας-λαγός των δανειστών, μιλώντας στο workshop, που διοργάνωσε το Ελληνο-Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο στις αρχές Ιουνίου, με θέμα «κοινωνική ασφάλιση, επιχειρηματικό περιβάλλον, εργασιακές σχέσεις» τόνισε την ανάγκη να εξορθολογιστεί ο συνδικαλιστικός νόμος και να απαλλαγεί από τις πολυδεκαετείς «παθογένειές» του, με αφορμή την τρίτη αξιολόγηση. Το γεγονός ότι οι απορρυθμίσεις του 4ου Μνημονίου αφορούν και σε πεδία των εργασιακών δικαιωμάτων, στα οποία δεν είχαμε δυσμενείς παρεμβάσεις έως τώρα (απεργία, συνδικαλιστικά δικαιώματα) καθιστά, πλέον, επικείμενη μια νέα απορρυθμιστική παρέμβαση, μεταξύ άλλων, στον τρόπο κήρυξης της απεργίας και στις συνδικαλιστικές ελευθερίες εν γένει.

3. Η λογική του μικρότερου κακού και η μονιμοποίηση της ανομίας στους χώρους δουλειάς

Η κυβέρνηση υποστηρίζει μετά την ψήφιση του Νόμου 4472/2017 ότι απέφυγε τα χειρότερα, ότι απέκρουσε τις ακραίες απαιτήσεις των δανειστών και ιδίως του ΔΝΤ και ότι χάρη στη σκληρή διαπραγμάτευση δεν προχώρησε σε ακόμη δυσμενέστερες αλλαγές στα εργατικά δικαιώματα, όπως στην αύξηση του ορίου των ομαδικών απολύσεων ή στην πλήρη κατάργηση ορισμένων συνδικαλιστικών διευκολύνσεων.

Με τον τρόπο αυτό, μέσα από την αξιοποίηση της λογικής του «μικρότερου κακού» επιχειρείται, ταυτόχρονα, πρώτον, η συγκάλυψη της δέσμευσης της κυβέρνησης να μην αποκαταστήσει στο ελάχιστο το διαλυμένο σύστημα των εργασιακών σχέσεων στη χώρα και δεύτερον, η εμφάνιση της πρόσφατης περαιτέρω διάλυσης τους σαν μια ήπια επιδείνωση των δικαιωμάτων των μισθωτών στην αγορά εργασίας. Εντούτοις, οι τελευταίες απορρυθμιστικές διατάξεις, όχι μόνον προστίθενται σε εκατοντάδες άλλες συναφείς στο σύνολο της μνημονιακής διακυβέρνησης του τόπου, αλλά επιπλέον συντελούν στην εμπέδωση ενός κλίματος γενικευμένης ανομίας και παραβατικότητας στους χώρους δουλειάς.

Οι αγορές και ειδικότερα οι επιχειρήσεις λαμβάνουν έγκαιρα τα μηνύματα των πολιτικών εξελίξεων και αντικατοπτρίζουν στην καθημερινή λειτουργία τους την πεμπτουσία των αντεργατικών ρυθμίσεων, με αποτέλεσμα η Ελλάδα, σύμφωνα με πρόσφατη σχετική έρευνα, να κατατάσσεται στη τρίτη θέση μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών στο ζήτημα των θυμάτων του εργασιακού bullying. Η πρόσφατη ανταπεργία στον ΟΣΕ, η επιδημία της έντασης και της αύξησης του αριθμού των εργατικών ατυχημάτων, η προέλαση των ευέλικτων εργασιακών σχέσεων έναντι της κανονικής εργασιακής σχέσης, η διόγκωση όλων των εκφάνσεων της αδήλωτης εργασίας και εν γένει της παραβατικότητας στην αγορά εργασίας, πιστοποιούν πέρα πάσης αμφιβολίας ότι ριζώνει βαθιά στην ελληνική κοινωνία ένα αντιδημοκρατικό και αυταρχικό εργασιακό περιβάλλον, το οποίο για τους νέους σε ηλικία εργαζόμενους τείνει να μετουσιώνεται στο δίλημμα «μετανάστευση ή βαρβαρότητα».

Για να αντικατασταθεί το πρώτο συνθετικό του διλήμματος αυτού από την ελπίδα αντιστροφής του κλίματος καταστολής και εργασιακής παρενόχλησης και από μια προοπτική κοινωνικής απελευθέρωσης, τα πρωτοπόρα τμήματα της τάξης του καθημερινού μόχθου επείγει να μεταβούν, από το στάδιο της καταγγελίας, σε αυτό της δόμησης μιας νέας αφήγησης απέναντι στη μνημονιακή ή «μεταμνημονιακή» νέο-φιλελεύθερη «νομοτέλεια». Αλλά μια τέτοια προσπάθεια δεν μπορεί να περιορίζεται στον, ούτε καν να εκκινεί από τον, υπολογισμό της μείωσης των ημερών αμειβόμενης απουσίας από την εργασία στο πλαίσιο άσκησης μιας πεπαλαιωμένης συνδικαλιστικής δράσης εν καιρώ κοινωνικής ειρήνης, αλλά από τον επαναπροσδιορισμό της ίδιας της έννοιας και των δομών της εργατικής πάλης σε συνθήκες ακραίου ταξικού πολέμου.

*Ο Απόστολος Καψάλης είναι επιστημονικός συνεργάτης ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

**Το κείμενο θα δημοσιευθεί και στο τεύχος 121 του περιοδικού Ουτοπία

πηγη: iskra.gr

Ετικέτες

qatar1.JPG

Η κρίση που ενέσκηψε στην αραβική χερσόνησο μετά την επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ και την προσπάθεια απομόνωσης του Κατάρ από Αίγυπτο, Σαουδική Αραβία και τα εμιράτα του κόλπου συνεχίζεται χωρίς ακόμη να έχει εξευρεθεί λύση. Το παρασκήνιο είναι μεγάλο και οι αιτίες μεγάλες και καθόλου του τωρινές, αντίθετα πάνε δεκαετίες πίσω. Οι κίνδυνοι εχθροπραξιών είναι επίσης υπαρκτοί και όλα αυτά στο πλαίσιο της μέσης Ανατολής που ο πόλεμος συνεχίζονται με αμείωτη ένταση από την Μεσόγειο ως τα πακιστανικά σύνορα.

Ο Εργατικός Αγώνας για την πληρέστερη ενημέρωση των αναγνωστών του και για να φωτιστούν οι αιτίες παραθέτει διάφορα κείμενα αναλυτών και μια συνέντευξη του πρώην πρεσβευτή των ΗΠΑ στο Κατάρ.

Το φυσικό αέριο πηγή της νέας κρίσης στον Κόλπο

Γράφει η Ειρήνη Μητροπούλου.

Τα επικίνδυνα γεωπολιτικά παιχνίδια του Κατάρ, οι ανησυχίες και ο κυνισμός της Σαουδικής Αραβίας και η απρονοησία του Τραμπ.

Σύμφωνα με την επίσημη αφήγηση, ο λόγος για την τελευταία κρίση στον Κόλπο και την απομόνωση του Κατάρ από τους υπόλοιπους άραβες γείτονές του είναι η στήριξη που παρέχει το μικροσκοπικό εμιράτο στην τζιχαντιστική τρομοκρατία.

Αλλά όπως συχνά συμβαίνει, η επίσημη αφήγηση είναι προπέτασμα καπνού, που σε αυτή την περίπτωση μάλλον κρύβει την κυριαρχία που έχει το Κατάρ στις αγορές φυσικού αερίου και τη συνακόλουθη σχέση του με το σιιτικό Ιράν, με το οποίο συνεκμεταλλεύεται το υπερ-κοίτασμα αερίου North Field στον Περσικό Κόλπο.

Πολλοί έχουν υποθέσει μάλιστα, ήδη από το 2012, ότι ένας από τους λόγους και για τον μακροχρόνιο πόλεμο στη Συρία είναι ο ανταγωνισμός για τους αγωγούς αερίου: το Κατάρ ήθελε να περάσει από τη Συρία τον δικό του αγωγό, που θα συνέδεε την Ευρώπη με τα τεράστια αποθέματά του. Απόλυτα εχθρική στη στρατηγική αυτή ήταν από την αρχή η Ρωσία, διότι θα απειλούσε το μονοπώλιο της Gazprom, κάτι που εξηγεί μεταξύ άλλων τη σταθερή υποστήριξη του Πούτιν προς το καθεστώς του Ασαντ και την επιθυμία του Κρεμλίνου να αποτρέψει την ανατροπή του από αντιπολιτευόμενους σουνίτες.

Οι λόγοι για τους οποίους το φυσικό αέριο έχει γίνει άλλη μια πηγή κρίσεων στην ταραγμένη Μέση Ανατολή είναι πολυάριθμοι και ξεκινούν το 1995, όταν το Κατάρ, μια μικρή χερσόνησος της ερήμου στον Περσικό, έκανε τις πρώτες εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από το μεγαλύτερο κοίτασμα του κόσμου, το off-shore North Field, το οποίο το μοιράζεται με το Ιράν, τον αιώνιο αντίπαλο της σουνιτικής Σαουδικής Αραβίας.

Το αποτέλεσμα για τα οικονομικά του Κατάρ ήταν παρόμοιο με τον τεράστιο πλούτο που έχει συσσωρεύσει από τις αρχές του 20ού αιώνα η Σαουδική Αραβία από το αργό πετρέλαιο. Το χρήμα που έρρευσε μεταμόρφωσε το Κατάρ στο πιο πλούσιο κράτος παγκοσμίως με όρους κατά κεφαλήν AEΠ (130.000 δολάρια τον χρόνο ανά κάτοικο), καθώς το εμιράτο των 2,7 εκατ. ανθρώπων έγινε ο μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG στον κόσμο. Αυτή η εστίαση στο φυσικό αέριο ξεχώρισε το Κατάρ από τους πετρελαιοπαραγωγούς γείτονές του στο Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου και του επέτρεψε να ξεφύγει από την κυριαρχία της Σαουδικής Αραβίας.

Εν ολίγοις, τις τελευταίες δύο δεκαετίες το Κατάρ έγινε ο μεγαλύτερος παραγωγός φυσικού αερίου στην περιοχή, με μόνο τη ρωσική Gazprom να μπορεί να ανταγωνιστεί την επιρροή του στις εξαγωγές LNG.

Στο μεταξύ το Κατάρ έχει επιδείξει αξιοσημείωτη ικανότητα να μετατοπίζει τον πολιτικό προσανατολισμό του. Αρχικά υπήρξε σταθερός υποστηρικτής και χρηματοδότης των σουνιτών επαναστατών της Συρίας, που αγωνίζονταν να ανατρέψουν το καθεστώς του αλεβίτη Ασαντ (συμμάχου του Ιράν και της Ρωσίας), διαδικασία που θα μπορούσε να οδηγήσει κάποια στιγμή στη δημιουργία του αγωγού Trans-Syria. Υπολογίζεται ότι το Κατάρ έχει ξοδέψει 3 δισεκατομμύρια δολάρια στη στήριξη της εξέγερσης στη Συρία, υπερβαίνοντας κατά πολύ οποιαδήποτε άλλη χώρα.

Καθώς περνούσαν όμως τα χρόνια, το Κατάρ κατανόησε ότι η Ρωσία δεν πρόκειται να επιτρέψει στον αγωγό του να διασχίσει τη Συρία και, κατά συνέπεια, στράφηκε στρατηγικά προς τη Ρωσία. Το πανίσχυρο κρατικό Ταμείο Επενδύσεων του Κατάρ (QIA - με 350 δισ. δολάρια) συμφώνησε πέρυσι να επενδύσει 2,7 δισ. δολάρια στη ρωσική Rosneft Oil, παρότι το Κατάρ φιλοξενεί τη μεγαλύτερη στρατιωτική βάση των ΗΠΑ στην περιοχή. Η κίνηση αυτή αύξησε ακόμα περισσότερο τους φόβους της Σαουδικής Αραβίας ότι το Κατάρ έχει γίνει πολύ πιο ενεργός υποστηρικτής ενός άξονα Ρωσίας-Ιράν-Συρίας του Ασαντ στην περιοχή.

Η αυξανόμενη οικονομική και πολιτική «ανεξαρτησία» του μικροσκοπικού εμιράτου ενόχλησε τους άραβες γείτονές του. Το Κατάρ ήταν παραδοσιακά υποτελές στο καθεστώς της Σαουδικής Αραβίας, αλλά χρησιμοποίησε την αυτονομία που δημιούργησε ο πλούτος του φυσικού αερίου για να παίζει έναν όλο και πιο αυτόνομο ρόλο.

Επιπλέον, η παραγωγή φυσικού αερίου του Κατάρ είναι απαλλαγμένη από την εμπλοκή - και την πολιτική πίεση - του ΟPEC, του πετρελαϊκού καρτέλ στο οποίο κυριαρχεί η Σαουδική Αραβία. Η υπόλοιπη περιοχή έψαχνε την ευκαιρία να «κόψει τα φτερά» του Κατάρ.

Αυτή η ευκαιρία φαίνεται πως ήρθε με την πρόσφατη επίσκεψη του νέου προέδρου των ΗΠΑ στη Σαουδική Αραβία, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε «όλα τα έθνη με συνείδηση» να απομονώσουν το Ιράν, το οποίο κατηγόρησε ως χορηγό της διεθνούς τρομοκρατίας.

Οταν το Κατάρ διαφώνησε δημόσια, σε μια δήλωση που αργότερα η κυβέρνησή του την απέδωσε σε χάκερ, ακολούθησε η τιμωρία της Σαουδικής Αραβίας. Βεβαίως, σε μια σειρά από tweets ο ίδιος ο Τραμπ ενίσχυσε την επίσημη αφήγηση περί τρομοκρατίας για την απομόνωση του Κατάρ (ίσως ξεχνώντας την αμερικανική βάση που βρίσκεται εκεί).

Σε κάθε περίπτωση, ο κυνισμός και η υποκρισία ξεχειλίζουν καθώς είναι γνωστό ότι μακράν πρώτος χορηγός του πιο ακραίου Ισλάμ όπου Γης είναι η Σαουδική Αραβία, με την οποία οι ΗΠΑ του Τραμπ μόλις υπέγραψαν μια συμφωνία-μαμούθ 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την πώληση όπλων.

Να γιατί καταρρέει το επίσημο αφήγημα, ενώ φαίνεται ότι ακόμα και ο Τραμπ κατάλαβε τι έκανε και επιχειρεί τώρα να «μεσολαβήσει» για την επίλυση της κρίσης στον Περσικό.

Το οποίο μας φέρνει πίσω στο φυσικό αέριο. Το Κατάρ έχει γίνει ταχέως ο κυρίαρχος στην εξαγωγή του και ο παραγωγός χαμηλότερου κόστους σε μια εποχή που οι άραβες γείτονές του στον Κόλπο (Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κουβέιτ, Μπαχρέιν) άρχισαν να ζητούν όλο και περισσότερο αέριο, δίνοντας στο μικροσκοπικό Κατάρ όλο και μεγαλύτερη επιρροή.

Φυσικά, με την οικονομική δύναμη ήρθε η ανάγκη να εξαπλωθεί και η πολιτική επιρροή: ο πλούτος από το φυσικό αέριο του Κατάρ του επέτρεψε να αναπτύξει εξωτερικές πολιτικές που ενόχλησαν σφόδρα τους γείτονές του. Υποστήριξε τους ισλαμιστές της Μουσουλμανικής Αδελφότητας στην Αίγυπτο, τη Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας και τις ένοπλες παρατάξεις που αντιτίθενται στα ΗΑΕ ή τη Σαουδική Αραβία στη Λιβύη και τη Συρία.
Το φυσικό αέριο πλήρωσε επίσης για ένα παγκόσμιο τηλεοπτικό δίκτυο, το Al Jazeera, με μεγάλη επιρροή στον αραβικό κόσμο, το οποίο σε διάφορες χρονικές στιγμές έχει ενοχλήσει ή εξοργίσει τα περισσότερα καθεστώτα της Μέσης Ανατολής.

Και πάνω απ' όλα, το φυσικό αέριο ώθησε το Κατάρ να προωθήσει μια περιφερειακή πολιτική δέσμευσης με το σιιτικό Ιράν για να εξασφαλίσει την πηγή του πλούτου του. Και εδώ προέκυψε η πραγματική πηγή της έντασης με τους Σαουδάραβες, προαιώνιους ανταγωνιστές του Ιράν για περιφερειακή ηγεμονία. Συν το ότι το Κατάρ δεν φαίνεται πρόθυμο να προμηθεύει φυσικό αέριο στις γειτονικές χώρες με έκπτωση...

Πηγή: tovima.gr

Αποκωδικοποιώντας τις εξελίξεις

Γράφει ο Άγγελος Μ. Συρίγος.

Για δεκαετίες, η Σαουδική Αραβία αντιμετώπιζε περίπου ως υποτελή τα γειτονικά της κράτη. Ενα από αυτά ήταν και το Κατάρ, που το 1991 προχώρησε σε μεγάλης κλίμακας εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων του. Εν αντιθέσει προς τα υπόλοιπα κράτη της Αραβικής Χερσονήσου που παράγουν κυρίως πετρέλαιο, το Κατάρ έδωσε έμφαση στο φυσικό αέριο. Το αποτέλεσμα ήταν να αποκτήσει τεράστιο πλούτο εκμεταλλευόμενο την παγκόσμια τάση για λιγότερο ρυπογόνες πηγές ενέργειας. Παράλληλα ανέπτυξε στενές σχέσεις με τις ΗΠΑ. Από το 1992 φιλοξενεί τη μεγαλύτερη αμερικανική βάση στη Μέση Ανατολή.

Εκτοτε τα πράγματα άλλαξαν. Το Κατάρ άρχισε να διαφοροποιείται από τη σαουδαραβική πολιτική. Το πρώτο «αγκάθι» ήταν οι σχέσεις με το Ιράν. Οι δύο χώρες μοιράζονται ένα γιγαντιαίο θαλάσσιο κοίτασμα φυσικού αερίου. Η θέση του Κατάρ ότι η στοιχειώδης λογική απαιτεί καλές σχέσεις με τον σιίτη γείτονα, αντιμετωπίσθηκε με ενόχληση από τα υπόλοιπα σουνιτικά κράτη του Κόλπου.

Το δεύτερο «αγκάθι» ήλθε το 1996 με το ειδησεογραφικό δίκτυο Αλ Τζαζίρα, που στηρίζεται οικονομικά από τον εμίρη του Κατάρ. Η ελεύθερη δημοσιογραφία, η έρευνα και η κριτική στα απολυταρχικά καθεστώτα των κρατών του Περσικού Κόλπου προκάλεσε σοκ, που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Ενα τρίτο «αγκάθι» που ενοχλεί όχι μόνον τα κράτη του Κόλπου αλλά και το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, είναι η αντίληψη του Κατάρ να υποστηρίζει ισλαμικά κινήματα με ευρεία λαϊκή απήχηση. Ετσι έχουν χρηματοδοτηθεί στο παρελθόν οι Ταλιμπάν και εξακολουθούν να στηρίζονται οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι της Αιγύπτου ή η Χαμάς στην Παλαιστίνη. Ισλαμιστές αντικαθεστωτικοί από τη Σαουδική Αραβία και τα Εμιράτα βρίσκουν καταφύγιο στην Ντόχα. Την περίοδο των διαφόρων «αραβικών ανοίξεων», το Κατάρ σε κατάσταση ευφορίας ενίσχυε τους ισλαμιστές κάθε χώρας που είχε εξεγερθεί. Εξ αυτού του λόγου το 2014 είχαν διακοπεί ξανά επί εννεάμηνο οι διπλωματικές σχέσεις του Κατάρ με τους γείτονές του. Οι αντιθέσεις μεταξύ του Κατάρ και των λοιπών σουνιτικών κρατών του Κόλπου δεν αμβλύνθηκαν από το γεγονός ότι όλοι ενίσχυσαν ποικιλοτρόπως το Ισλαμικό Κράτος κατά την κρίση στη Συρία.

Η επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στη Σαουδική Αραβία στα τέλη Μαΐου συνέβαλε σημαντικά στην εκδήλωση της παρούσας διπλωματικής κρίσεως. Κατά την επικρατέστερη εκδοχή, η Σαουδική Αραβία ενθαρρύνθηκε από την αρνητική στάση Τραμπ έναντι του Ιράν και αποφάσισε να ξεκαθαρίσει το τοπίο με το Κατάρ, που επιμένει να φλερτάρει με τους Πέρσες. Σύμφωνα με μια άλλη άποψη, η απαίτηση του Τραμπ να αποστασιοποιηθούν οι χώρες του Κόλπου από το Ισλαμικό Κράτος, τους επέτρεψε να εξαγνισθούν περνώντας όλες τις αμαρτίες τους στο ατίθασο Κατάρ.

Αρρητη αλλά υφέρπουσα είναι και μία τρίτη εκδοχή, που συνδέεται με τις πρόσφατες επιθέσεις των ισλαμιστών στη Βρετανία. Μετά την τελευταία επίθεση η πρωθυπουργός Τερέζα Μέι είχε πει ότι είναι καιρός να γίνουν «κάποιες δύσκολες και συγχρόνως ενοχλητικές συζητήσεις» για τα δίκτυα των ισλαμιστών στη Βρετανία. Το Κατάρ έχει αγοράσει το πολυκατάστημα Harrods και κατέχει σημαντικό ποσοστό στις Βρετανικές Αερογραμμές και στο αεροδρόμιο Χίθροου. Παράλληλα, όμως, χρηματοδοτεί ισλαμικά τεμένη και δίκτυα μουσουλμανικών αδελφοτήτων στην Ευρώπη. Η φράση της Μέι συνδέεται με μια νέα αντίληψη για τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας: αφού δεν μπορούν να αντιμετωπισθούν οι μοναχικοί λύκοι, ας αντιμετωπισθούν οι χρηματοδότες των δικτύων που τους οδηγούν σε ριζοσπαστικοποίηση.

Η διπλωματική ένταση με το Κατάρ βάζει στο κάδρο και την Τουρκία. Τα δύο κράτη είναι οι στενότεροι περιφερειακοί σύμμαχοι και μοιράζονται πολλές κοινές αντιλήψεις. Με τις «αραβικές ανοίξεις» προσπάθησαν να τοποθετήσουν στις εξεγερμένες χώρες κυβερνήσεις προερχόμενες από ισλαμικές αδελφότητες. Στηρίζουν τη Χαμάς στη Γάζα. Στη Συρία πέραν του Ισλαμικού Κράτους ενίσχυσαν και το μέτωπο Αλ Νούσρα, που συνδέεται με την Αλ Κάιντα. Εξακολουθούν να υποστηρίζουν τον ανατραπέντα Αιγύπτιο πρόεδρο Μόρσι και προσέφεραν καταφύγιο σε πολλούς Αδελφούς Μουσουλμάνους μετά το πραξικόπημα. Ο εμίρης του Κατάρ ήταν ο πρώτος ξένος ηγέτης που τηλεφώνησε στον Ερντογάν το βράδυ του πραξικοπήματος, όταν άλλοι σύμμαχοι δίσταζαν.

Στην τρέχουσα διπλωματική κρίση η Τουρκία προσπάθησε αρχικώς να φανεί ως ουδέτερος μεσολαβητής. Κατέληξε να στέλνει στρατιώτες στο Κατάρ. Από τις δηλώσεις του φαίνεται ότι ο Ερντογάν έχει τη βεβαιότητα πως εκτυλίσσεται μιας αμερικανο-ισραηλινής εμπνεύσεως συνωμοσία που στρέφεται εναντίον της χώρας του, του Κατάρ και του Ιράν. Στόχος είναι να ανατραπούν οι κυβερνήσεις όπως συνέβη με τον εκλεγέντα πρόεδρο Μόρσι στην Αίγυπτο.

* Ο κ. Άγγελος Μ. Συρίγος είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Πηγή: kathimerini.gr

Φωτιές στον Κόλπο ανάβει ο Τραμπ

Γράφει ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου.

Σαν να μην έφταναν η διένεξη Ισραήλ - Αράβων για το Παλαιστινιακό και οι πόλεμοι Σουνιτών - Σιιτών σε Ιράκ, Συρία και Υεμένη, η εβδομάδα που πέρασε ήρθε να προσθέσει άλλο ένα θερμό μέτωπο στη Μέση Ανατολή. Λόγος γίνεται για την άκρως σουρεαλιστική, σε πρώτη ματιά, σύγκρουση ανάμεσα σε δύο «αδελφά», αραβικά και σουνιτικά κράτη, τη Σαουδική Αραβία και το Κατάρ.

Την περασμένη Δευτέρα, η μοναρχία των Σαούντ, συνεπικουρούμενη από την Αίγυπτο του στρατηγού Σίσι και ελάσσονες συμμάχους των δύο ισχυρών αραβικών κρατών, επέβαλε καθολικό εμπάργκο στο «άτακτο» εμιράτο – μια μικρή χερσόνησο στον Περσικό Κόλπο, με τη μισή έκταση της Πελοποννήσου, αλλά με το μεγαλύτερο κατά κεφαλήν εισόδημα στον πλανήτη. Αν και ο πανικός στα σούπερ μάρκετ κράτησε μόνο ένα εικοσιτετράωρο, ο κίνδυνος μιας σοβαρής οικονομικής αποδιοργάνωσης παραμένει στην ημερήσια διάταξη. Και δεν είναι ο μόνος. Στον διεθνή Τύπο κυκλοφορούν ήδη σενάρια για εισβολή στρατευμάτων της Σαουδικής Αραβίας στο Κατάρ ή για ανακτορικό πραξικόπημα που θα ανατρέψει τον σεΐχη Ταμίμ μπιν Χαμάντ αλ Θάνι, εάν δεν αλλάξει πολιτική, πειθαρχώντας στη βούληση του Ριάντ.

Οι ρίζες

Η επίσημη δικαιολογία των Σαούντ, ότι δηλαδή το Κατάρ «στηρίζει την τρομοκρατία» δεν πείθει πολλούς στη Δύση. Από τους 19 αεροπειρατές της 11ης Σεπτεμβρίου, 15 ήταν Σαουδάραβες, δύο Αιγύπτιοι, ένας από τα Εμιράτα και ουδείς Καταριανός. Ριάντ και Ντόχα υποστηρίζουν τις ίδιες ισλαμικές ένοπλες ομάδες, που έχουν κατηγορηθεί για τρομοκρατία, εναντίον του Ασαντ στη Συρία. Αλλού πρέπει να αναζητήσει κανείς τις ρίζες αυτής της διένεξης, η οποία, για όσους έχουν στοιχειώδη επαφή με την περιοχή, δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία.

Το Κατάρ ήταν πάντα ατίθασος παίκτης στο σκηνικό του Κόλπου, καθώς αρνήθηκε να ενταχθεί στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα το 1971, προτιμώντας τον δρόμο της ανεξαρτησίας. Η θέση των Αλ Θάνι ενισχύθηκε με την ανακάλυψη τεράστιου υποθαλάσσιου κοιτάσματος φυσικού αερίου, το οποίο μοιράζεται με το σιιτικό Ιράν, τον βασικό γεωπολιτικό αντίπαλο της σουνιτικής Σαουδικής Αραβίας στον Κόλπο.

Η γεωγραφία και η γεωλογία επέβαλαν στο πλούσιο εμιράτο να μη βάζει όλα τα αυγά στο ίδιο καλάθι. Αν και φιλοξενεί τη μεγαλύτερη αεροπορική βάση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, με 11.000 άνδρες, διατηρεί σταθερά καλές σχέσεις με το Ιράν, κάτι που δεν το εμπόδισε να υποστηρίξει το Ριάντ, εναντίον της Τεχεράνης, στον εμφύλιο της Υεμένης. Η Ντόχα άνοιξε διαύλους επικοινωνίας με Ισραηλινούς αξιωματούχους, ενώ ταυτόχρονα φιλοξενούσε ηγέτες της παλαιστινιακής Χαμάς. Επέτρεψε στους Ταλιμπάν να ανοίξουν γραφείο, αναλαμβάνοντας ρόλο μεσολαβητή με τις ΗΠΑ για την ειρήνευση στο Αφγανιστάν. Εν ολίγοις, επέμενε να είναι για το Ριάντ κάτι ανάλογο με αυτό που ήταν για την Ουάσιγκτον η Γαλλία του ντε Γκωλ ή για τη Μόσχα η Γιουγκοσλαβία του Τίτο.

Εκείνο που κυρίως ερέθισε τον οίκο των Σαούντ και τους Αιγύπτιους στρατηγούς ήταν η υποστήριξη της Αραβικής Ανοιξης και των Αδελφών Μουσουλμάνων το 2011 από το Κατάρ και από το τηλεοπτικό δίκτυο Al Jazeera – το «πυρηνικό όπλο» της καταριανής διπλωματίας στον αραβικό κόσμο. Οσο βρισκόταν στον Λευκό Οίκο ο Μπαράκ Ομπάμα, αυτή η «αιρετική», για τα δεδομένα των αυταρχικών αραβικών κρατών, γραμμή απολάμβανε την ανοχή, αν όχι και στήριξη της Ουάσιγκτον: μήπως δεν ήταν ο ίδιος ο Ομπάμα που εγκωμίαζε την Αραβική Ανοιξη, είδε στους Αδελφούς Μουσουλμάνους μια, έστω αμφίβολη, δύναμη εκδημοκρατισμού και κυρίως προχώρησε στο ιστορικό άνοιγμα προς το Ιράν, με τη συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα;

Η ανατροπή

Η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ ανέτρεψε άρδην τα δεδομένα. Στην πρόσφατη περιοδεία του στη Μέση Ανατολή, ο νέος πρόεδρος ταυτίστηκε με τις αδιάλλακτα αντι-ιρανικές θέσεις του Ισραήλ και της Σαουδικής Αραβίας, γεγονός που ενθάρρυνε το Ριάντ να «βάλει στη θέση του» το απείθαρχο εμιράτο. Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήταν η άρνηση του Κατάρ, στη σύνοδο των αραβικών χωρών του Κόλπου (GCC) που προηγήθηκε της επίσκεψης Τραμπ, να δώσει το «πράσινο φως» για ένα μεγάλο πρόγραμμα αγοράς αμερικανικών όπλων, με αντάλλαγμα επενδύσεις των αραβικών κρατών στις ΗΠΑ. Το Κατάρ απέφυγε να μπει σε αυτό το πρόγραμμα για πολιτικούς λόγους, λόγω της ξεκάθαρα αντι- ιρανικής αιχμής του, αλλά και γιατί δεν το είχε πραγματικά ανάγκη. Εχοντας υπογράψει ανάλογη συμφωνία με τη Γαλλία ήδη από το 1998, αγόρασε 24 Rafale, αξίας 6,3 δισ. ευρώ προ διετίας. Σε αντάλλαγμα, πραγματοποίησε τεράστιες επενδύσεις στη χώρα με ευνοϊκούς φορολογικούς όρους –η εξαγορά της Παρί Σεν Ζερμέν είναι η πιο γνωστή στους ποδοσφαιρόφιλους– ενώ υπέγραψε με τη Γαλλία αμυντική συμφωνία αμοιβαίας βοήθειας σε περίπτωση επίθεσης.

Ο ρόλος του Ιράν και της Τουρκίας

Είναι νωρίς για να εκτιμήσει κανείς αν ο πολιτικός εκβιασμός του Κατάρ από τη Σαουδική Αραβία αποδειχθεί αποτελεσματικός. Από τη σκοπιά της Δύσης, πάντως, πρόκειται για παιχνίδι υψηλού ρίσκου.

Ο πρώτος κίνδυνος είναι να εξωθηθεί το Κατάρ στην αγκαλιά της Τουρκίας και του Ιράν. Ηδη η Αγκυρα –στο ίδιο μήκος κύματος με την Ντόχα ύστερα από την εκδήλωση της Αραβικής Ανοιξης– αλλά και η Τεχεράνη προσφέρθηκαν να τροφοδοτήσουν το Κατάρ με τρόφιμα και νερό, ενώ η τουρκική Βουλή επέσπευσε την εγκατάσταση 3.000 στρατιωτών στο εμιράτο, όπου υπάρχει τουρκική βάση από το 2014. Η Τουρκία του Ερντογάν έχει έναν επιπρόσθετο λόγο να θέλει να μπει στο μάτι του Ντόναλντ Τραμπ αυτή την περίοδο, ύστερα από την απόφαση του Αμερικανού προέδρου να εξοπλίσει άμεσα τους Κούρδους αντάρτες για τη μάχη της Ράκα, στη Συρία, που ήδη ξεκίνησε.

Ο δεύτερος, ακόμη, μεγαλύτερος κίνδυνος είναι να εξωθηθεί το Ιράν σε ακόμη ισχυρότερη εμπλοκή στους φονικούς πολέμους της Συρίας και της Υεμένης, πεδία αναμέτρησής του με τη Σαουδική Αραβία για την ηγεμονία στην περιοχή. Τον κίνδυνο αυτό ενίσχυσαν οι θεαματικές τρομοκρατικές επιθέσεις του Ισλαμικού Κράτους στην Τεχεράνη, την περασμένη Τετάρτη, για την οποία οι Φρουροί της Επανάστασης κατηγόρησαν ευθέως τη Σαουδική Αραβία και τον πρόεδρο Τραμπ – χωρίς, πάντως, να προσφέρουν αποδείξεις. Μια τέτοια εξέλιξη όχι μόνο θα εμποδίσει την ειρήνευση σε Συρία και Υεμένη, αλλά θα προκαλέσει και νέα μεταναστευτικά κύματα, που θα φτάσουν αναπόφευκτα και στην Ευρώπη. Ισως αυτός να ήταν ένας από τους λόγους που ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών Ζίγκμαρ Γκάμπριελ καυτηρίασε την «τραμποποίηση» της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, αναφορικά με τους χειρισμούς του Ντόναλντ Τραμπ στο πρόβλημα του Κατάρ.

Πηγή: kathimerini.gr

Γιατί και ποιους ενοχλεί το Κατάρ

Γραφεί ο Αθανάσιος Έλλις.

Οι κατηγορίες κατά του Κατάρ και η κρίση που έχει ξεσπάσει είναι απόρροια της επιθυμίας της Σαουδικής Αραβίας να έχει την απόλυτη ηγεμονία επί των μικρών κρατών του Κόλπου, εκτιμά ο ελληνικής καταγωγής πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στο Κατάρ, Πατρίκιος Θήρος, ο οποίος γνωρίζει άριστα τη χώρα και την ευρύτερη περιοχή.

Μιλώντας στην «Κ», αποτιμά την απόφαση Ερντογάν να στείλει τουρκικό στρατό στο Κατάρ, αλλά και την τρομοκρατική επίθεση του ISIS στην Τεχεράνη, αναφέρεται στην απουσία συνεκτικής προσέγγισης του Ντόναλντ Τραμπ στην περιοχή, όπως και στον ρόλο της Ελλάδας.

– Πόσο ευσταθούν οι κατηγορίες κατά του Κατάρ για υπόθαλψη της τρομοκρατίας;

– Το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία δεν έχουν διαφορετική στάση έναντι της Συρίας και του Ιράκ. Οσο για την υποστήριξη προς τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, δεν είναι τρομοκρατική οργάνωση.

– Η σχέση του Κατάρ με το Ιράν;

– Το Ιράν και το Κατάρ συνδέονται από το γεγονός ότι το Ιράν έχει το ένα τέταρτο των καταρινών κοιτασμάτων αερίου. Αυτό αποτελεί δικαιολογία για την πολιτική που μακροπρόθεσμα ακολουθεί η Σαουδική Αραβία. Το Ριάντ επιθυμεί να έχει την απόλυτη ηγεμονία επί των μικρών κρατών του Κόλπου, ιδιαίτερα του Κατάρ. Τον ίδιο στόχο έχει επίσης το Ιράν. Το Κατάρ τούς ενοχλεί πολύ γιατί και αυτό είναι Ουαχάμπι, αλλά έχει μια πολύ πιο ήπια και ανεκτική εκδοχή της διδασκαλίας του Μοχάμεντ ιμπν Αμπντ αλ Ουαχάμπ, την οποία δεν μπορούν να αντέξουν. Το 1996 όταν ήμουν πρέσβης των ΗΠΑ στην Ντόχα, τα ίδια άτομα οργάνωσαν απόπειρα πραξικοπήματος η οποία απέτυχε.Εκείνη την εποχή η κατάσταση είχε πάρει δραματική τροπή και έδειχνε σαν πόλεμος, αλλά παρενέβησαν οι ΗΠΑ με ένα ηχηρό μήνυμα και, τελικά, όλοι σταμάτησαν να συμπεριφέρονται σαν μικρά παιδιά.

– Τι σημαίνει η πρόσφατη τρομοκρατική επίθεση στην Τεχεράνη;

– Δείχνει ότι το ISIS αποφάσισε να διεισδύσει στο Ιράν, που αποτελεί για τους ιδεολογικούς του υποστηρικτές στόχο ανάλογο των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Οι Φρουροί της Επανάστασης, το βαθύ κράτος, αντέδρασαν με προκλητικές δηλώσεις κατά της Σαουδικής Αραβίας και του Ισραήλ. Ο θρησκευτικός ηγέτης και ο πρόεδρος της χώρας επιχείρησαν να ηρεμήσουν τα πράγματα. Βλέπουν αυτό να τους ωφελεί πολιτικά. Το Ιράν θα προσπαθήσει να εκμεταλλευθεί την κρίση με το Κατάρ.

– Τι μπορεί να σημαίνει η αναταραχή αυτή για την περιοχή;

– Ισως το τέλος του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC). Μπορεί να δούμε την κατάρρευση του αμερικανικού οράματος για μετεξέλιξή του σε μια συμμαχία τύπου ΝΑΤΟ. Ισως μεγαλύτερες ευκαιρίες για το Ιράν. Επιλέξτε ό,τι θέλετε. Είναι ένα σύνθετο σκηνικό με πολλά πιθανά σενάρια.

Η διαφορά

– Τι πρέπει ή τι μπορούν να πράξουν οι ΗΠΑ;

– Το έχουμε ξαναδεί το έργο. Η διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι όταν είχαμε μια λειτουργική κυβέρνηση στις ΗΠΑ, οι κρίσεις αντιμετωπίστηκαν άμεσα και αποτελεσματικά. Το 1996, το 2007 και το 2014, η Ουάσιγκτον έστειλε καθαρά και ισχυρά μηνύματα, καθιστώντας απόλυτα σαφές ότι έπρεπε να σταματήσουν και το έκαναν. Αλλά τώρα δεν έχουμε μια φυσιολογικά λειτουργούσα κυβερνητική ιεραρχία στις ΗΠΑ.

– Ποιοι είναι οι στόχοι του προέδρου Τραμπ;

– Δεν ξέρω αν έχει διαμορφώσει μια συνεκτική προσέγγιση στην περιοχή. Το βέβαιο είναι πως η αντίδρασή του είχε ως αποτέλεσμα να φαίνεται το Ιράν ως καλό και ο ίδιος ως κακός. Γνωρίζει ότι δεν θέλει να εγκλωβιστεί σε αυτή την αντιπαράθεση, αλλά χρειάζεται επίσης εχθρούς. Επέλεξε το ISIS και το Ιράν. Εχει, δε, το πρόβλημα ότι ούτε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ούτε το Πεντάγωνο έχουν στελεχωθεί ακόμη με αρμόδιους αξιωματούχους.

– Υπάρχει ρόλος για την Ελλάδα, η οποία ανέλαβε την εκπροσώπηση της Αιγύπτου στο Κατάρ;

– Οχι. Θα σας έλεγα ευθέως ότι η εξέλιξη αυτή μόνο βάρη δημιουργεί. Η Ελλάδα είναι τώρα υπεύθυνη και καλείται να διαχειριστεί διακόσιες χιλιάδες Αιγυπτίους που ζουν και εργάζονται στο Κατάρ.

– Η κίνηση Ερντογάν να στείλει δυνάμεις στο Κατάρ;

– Δείχνει να είναι ο έξυπνος της υπόθεσης. Θα αναπτύξει στο έδαφος του Κατάρ μια περιορισμένη δύναμη –η Τουρκική Εθνοσυνέλευση ενέκρινε έως 5.000– η οποία θα τον καταστήσει παίκτη και αποτρεπτικό παράγοντα έναντι μιας περαιτέρω επιθετικότητας της Σαουδικής Αραβίας. Και οι Καταρινοί θα του είναι πολύ ευγνώμονες.

Πηγή: kathimerini.gr

Πηγή: ergatikosagwnas.gr

Ετικέτες
  • Τελευταια
  • Δημοφιλή